9. SınıfBiyoloji

Prokaryot ve Ökaryot Hücre, Hücre Zarı, Sitoplazma, Sitoplazmik Yapılar ve Organeller — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Prokaryot hücrenin temel yapılarını ve bu yapıların görevlerini açıklar.
Bakterilerin hareket, tutunma ve korunma amaçlı hücre dışı yapılarını tanımlar.
Plazmit gibi kendi kendine çoğalan DNA yapılarının görevini belirtir.
Arke prokaryotlarının yaşam koşullarını ve diğer prokaryotlardan farkını ortaya koyar.
Hücre zarının temel yapısını ve zar proteinlerinin yerleşim biçimlerini açıklar.
Sitoplazma, sitozol ve sitoplazmik yapılar arasındaki ilişkiyi açıklar.
Zarlı ve zarsız organelleri karşılaştırarak görevleriyle eşleştirir.

Prokaryot hücrede zarlı organel bulunmaz; buna karşılık ribozom her iki hücre tipinde de bulunur.
Bakterilerde hareketi flagel, bir yüzeye tutunmayı ise pil sağlar; bu iki yapı görev bakımından farklıdır.
Plazmit, kromozomdan ayrı olarak kendi kendine çoğalan halkasal bir DNA molekülüdür.
Bakteri hücre duvarı peptidoglikan taşır ve bu yapı insan hücresinde bulunmaz.
Arkeler; metanojen, halofil ve termofil gruplarıyla uç koşullara uyum sağlamış prokaryotlardır.
Hücre zarı fosfolipit tabaka ve zar proteinlerinden oluşur; proteinler zara farklı biçimlerde yerleşir.
Sitoplazma sitozol ve sitoplazmik yapı olmak üzere iki bölümden oluşur, organeller sitozolde yüzer.
Endoplazmik retikululumun granüllü bölümünde protein taşınır, düz bölümünde lipit sentezlenir.

Prokaryot hücrede mitokondri veya kloroplast bulunduğunu düşünmek: Zarlı organeller prokaryotlarda bulunmaz. Bakteride enerji üretimi sitoplazma zarına bağlı enzimlerle gerçekleşir.
Flagel ile pili aynı yapı sanmak: Flagel hareketi sağlayan uzun ve ince uzantıdır; pil ise bir yüzeye tutunmaya yarayan kısa uzantılardır. Görevleri tamamen farklıdır.
Plazmiti hücrenin kromozomu saymak: Plazmit, kromozomdan ayrı olarak kendi kendine çoğalan halkasal bir DNA molekülüdür. Bakterinin temel kalıtım materyali olan kromozomla karıştırılmamalıdır.
Hücre duvarının madde geçişini denetlediğini düşünmek: Hücre duvarı selüloz veya peptidoglikan gibi maddelerden oluşur ve hücreye destek verir. Seçici geçirgenlik hücre zarının görevidir.
Arke prokaryotlarının sıcaklık ve tuzluluğa dayanıklı olmalarının nedenini yanlış açıklamak: Dayanıklılık, zarının yağ bağlantılarının ve proteinlerinin farklı yapısıyla ilişkilidir; organel eksikliğiyle ilgisi yoktur.
Sitosol ile sitoplazmayı aynı kavram saymak: Sitoplazma sitosol ve sitoplazmik yapıların bütünüdür. Sitosol yalnızca sitoplazmanın suyun büyük bölümünü oluşturan sıvı kısmıdır.

Prokaryot ve ökaryot karşılaştırmasında çekirdek ve zarlı organellerden yola çıkın; ribozom, sitoplazma ve hücre zarı ortak özelliktir.
Bakteride dış yapı sorusu geldiğinde hareket için flagel, tutunma için pil, korunma için kapsül akla gelsin.
Zar tabakası sorusunda su ve yağa ilgiyi ayırt edin: fosfolipidin baş kısmı suya, kuyruğu yağa ilgili olduğu için zar kendiliğinden düzenlenir.
Organel eşleştirme sorusunda önce zar yapısını sorun, sonra görevi yazın; bu yöntem kafayı karıştırmayı önler.
Süreli artış hesaplarında önce kaç aralık geçtiğini bulun, sonra çarpanı ikiyle alın; bu sıralama hatalı hesapları önler.
Sayısal sonuç çıkan sorularda birimi mutlaka yazın; mikrometre ile milimetre karıştırıldığında sonuç onlarca kat hatalı çıkar.