9. SınıfBiyoloji

Hücrenin Organizasyonu — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Hücrenin temel yapılarını bir organizasyon bütünü olarak açıklar ve sınıflandırır.
Sitoplazma, sitozol ve organeller arasındaki ilişkiyi ortaya koyar.
Çekirdeğin bölümlerini ve her bölümün görevini tanımlar.
Zarlı ve zarsız organelleri ayırt ederek görevlerini eşleştirir.
Hücre iskeletinin elemanlarını ve organellere verdiği desteği açıklar.
Hücrenin büyüklüğü ile yüzey-hacim oranı arasındaki ilişkiyi hesaplar.
Mikrosapta büyütme hesabı yaparak hücrenin gerçek boyunu belirler.
Bölünme sonucunda oluşan hücre ve kromozom sayılarını hesaplar.

Sitosol, sitoplazmanın suyunun büyük bölümünü oluşturan ve organellerin içinde yüzdüğü sıvıdır.
Zarlı organellerin her biri kendi zarıyla çevrili olduğu için içerikleri sitoplazmayla karışmaz.
Ribozom, hücre içinde hem sitozolda serbest hem de endoplazmik retikuluma bağlı bulunabilir.
Mitokondri ve kloroplast, kendi nükleik asitlerini taşımaları nedeniyle diğer organellerden ayrılır.
Hücre iskeleti; mikrotübül, aktin filamenti ve ara filament olmak üzere üç elemandan oluşur.
Yarıçapı artan küresel bir hücrede yüzey-hacim oranı azalır, bu yüzden büyük hücreler bölünür.
Çıplak gözle hücreler görülemez; hücreleri incelemek için mutlaka mikroskop kullanılır.
Mitozla çoğalan bir hücrede kromozom sayısı korunur, yalnızca hücre ve organel sayısı artar.
Çekirdek zarındaki nükleopor kompleksleri, büyük maddelerin çekirdeğe girişini ve çıkışını düzenler.

Sitoplazma ile sitosolu aynı kavram sanmak: Sitoplazma, sitosol ve organellerin bütünüdür; sitosol ise yalnızca sitoplazmanın suyun büyük bölümünü oluşturan sıvı kısmıdır.
Ribozomu zarlı organel saymak: Ribozomun etrafında fosfolipit zar bulunmaz. Bu nedenle zarsız organeller grubunda değerlendirilir ve sitozolde serbestçe bulunur.
Yüzey-hacim oranının büyüyen hücrede arttığını düşünmek: Yüzey yarıçapın karesiyle, hacim küpüyle arttığı için yarıçap iki katına çıktığında oran yarıya iner.
Mitozda kromozom sayısının yarıya indiğini düşünmek: Mitozda homolog kromozomlar ayrılmaz, kardeş kromatitler ayrılır. Bu nedenle yavru hücrelerde kromozom sayısı korunur.
Mikrosapta büyütmede yalnızca objektif değerini kullanmak: Toplam büyütme oküler ile objektifin çarpımıdır. Oküler değeri atlanırsa büyütme çok düşük hesaplanır.
Sentrozomun bütün hücrelerde bulunduğunu varsaymak: Sentrozom hayvan hücresinde bulunur, yüksek yapılı bitki hücrelerinde bulunmaz. Bu yüzden bitki hücresinde iğ ipliği farklı biçimde oluşur.
Büyük hücrenin madde alışverişini daha kolay yaptığını söylemek: Yüzey-hacim oranı küçüldüğü için büyük hücre, birim hacim başına daha az zar yüzeyine sahip olur ve bu nedenle bölünür.

Bir organelin zar yapısı soruluyorsa önce kloroplast ile mitokondriyi karşılaştırın: kloroplastta iç zar tilakoit kıvrımları, mitokondride ise krisalar bulunur.
Yüzey-hacim oranı hesabında 4 ve 4/3 sabitlerini karıştırmayın; yüzeyde 4, hacimde 4/3 kullanılır.
Mikrosapta büyütme sorularında oküler genellikle 10 kat kabul edilir; önce iki değeri çarpıp toplam büyütmeyi bulun, sonra görüntüyü gerçek boya çevirin.
Mitozla ilgili sayısal sorularda hücre sayısını iki ile çarpıp yazın, kromozom sayısına dokunmayın.
Yarıçap değişimi sorularında oranın yarıya düştüğünü hatırlayın; bu bilgiyi hücrenin neden bölündüğünü açıklamak için kullanın.
Hazırlanan preparatta hücreler öldürülmüş olsa bile soruda verilen ölçüm değerini kullanın, gerçek yaşayan hücre varsaymayın.