9. SınıfBiyoloji
Bitkisel Doku ve Bitki Organları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bitkisel dokuları temel yapılarına göre sınıflandırır.
- Bölünme dokusu ile büyüme dokusunun görevlerini karşılaştırır.
- Kambriyumün ikincil büyümeye katkısını açıklar.
- Kök, gövde ve yaprağın görevlerini ve yapılarını eşleştirir.
- Ksilem ve floemin taşıdığı maddeleri karşılaştırır.
- Yaprak alanı ve organ sayılarını kullanan ölçüm hesapları yapar.
Önemli noktalar
- Bitkisel dokular temel yapılarına göre bölünme, büyüme ve kalışma dokuları olarak üçe ayrılır.
- Apikal meristem kök ve gövde uçlarında bulunur ve uzamayı sağlar.
- Kambriyum yılda bir bölünür ve ikincil büyümeyi gerçekleştirir.
- Bir yıllık odun halkası bir yıllık büyümeyi gösterir; geniş halka yağlı, dar halka kurak yıla işaret eder.
- Epidermis bitkinin en dış tabakasıdır, koruma ve su kaybını sınırlama görevini üstlenir ve genellikle fotosentez yapmaz.
- Çoğu bitkide stoma sayısı yaprağın alt yüzünde üst yüzden daha fazladır.
- Ksilem su ve mineral tuzları kökten yaprağa çoğunlukla pasif yolla taşır.
- Floem organik besinleri taşır ve taşıması enerji harcar; taşıma yönü çift yönlü olabilir.
- Yaprak alanı, organ sayısı ve uzama miktarı bitki gelişiminin izlenmesinde sayısal ölçütlerdir.
Formüller ve kurallar
- Yaprak alanı = Yaprak genişliği × Yaprak uzunluğu
- Toplam yaprak sayısı = Dal sayısı × Dal başına yaprak sayısı
- Toplam yaprak alanı = Toplam yaprak sayısı × Ortalama yaprak alanı
- Uzama miktarı = Günlük artım × Ölçüm günü sayısı
- Toplam gövde uzunluğu = Başlangıç uzunluğu + Uzama miktarı
- Stoma sayısı farkı = Alt yüz stoma sayısı − Üst yüz stoma sayısı
- Ek depo miktarı = Kütlenin yüzde oranı × Toplam kütle
- Ağaç yaşı = Yıllık odun halkası sayısı
- Toplam yaprak sayısının hesabı örneği: 15 × 8 = 120 yaprak
Sık yapılan hatalar
- Hata: Bitkilerde hücre bölünmesi olmadığını düşünmek: Apikal meristem ve kambriyum hücreleri sürekli bölünür. Doğrusu, bitki büyümesi bu bölünmelere dayanır.
- Hata: Bölünme dokusunu büyüme dokusuyla aynı saymak: Bölünme dokusu yeni hücre üretir, büyüme dokusu hücrelerin büyümesi ve farklılaşmasıyla oluşur. Doğrusu, ikisi farklı sınıflardır.
- Hata: Epidermisin fotosentez yaptığını düşünmek: Epidermis genellikle kloroplast içermez. Doğrusu, fotosentez klorenkim hücrelerinde gerçekleşir.
- Hata: Floemde su ve mineral taşındığını düşünmek: Floem üretilen organik besinleri taşır. Doğrusu, su ve mineral tuzlar ksilemde taşınır.
- Hata: İletim dokularında enerji harcanmadığını düşünmek: Ksilemde taşıma çoğunlukla pasiftir ancak floemde yükleme ve boşaltma enerji harcar. Doğrusu, iki dokunun taşıma biçimi farklıdır.
- Hata: Stoma sayısının her yüzde eşit olduğunu düşünmek: Çoğu bitkide alt yüzde üst yüzden daha çok stoma bulunur. Doğrusu, konum dağılımı türlere göre değişir.
- Hata: Kalışma dokularının bölündüğünü düşünmek: Kalışma dokuları farklılaşmış yapılardır ve artık bölünmez. Doğrusu, bölünme ve büyüme dokuları bölünür.
- Hata: Meyvenin tohum olduğunu düşünmek: Meyve tohumu koruyan ve dağıtılmasını kolaylaştıran yapıdır. Doğrusu, tohum ayrı bir yapıdır ve embriyo taşır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir bitki organını tanımak için kesitinde dokuların sırasına bak: en dışta epidermis, içe doğru iletim dokuları, merkezde parankim bulunur.
- Ksilem ve floem ayrımını kural ile yap: içe bakan odun dokusu ksilem, dışa bakan iletim dokusu floemdir.
- Ağaç yaşını halka sayısından bul; fakat dar halkanın kurak yılı gösterdiğini de unutma.
- Yaprak alanı ölçümünde ızgara yöntemini kullan; göz kararı tahmin yerine ölçülen değeri kaydet.
- Stoma sayısını tespit ederken alttaki ve üstteki yüzü ayrı ayrı say; farkı soran sorularda işlem sırasına dikkat.
- Kambriyumun ikincil büyümeye katkısını, gövdede yıllık halkaları sayarak kendi gözleminle doğrula.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Bitkisel Doku ve Bitki Organları konusunun çözümlü sorularını çöz.