9. SınıfBiyoloji
Bitki ve Hayvan Hücrelerinin Karşılaştırılması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bitki hücresine özgü yapıları tanıyıp görevlerini açıklar.
- Hayvan hücresine özgü yapıları tanıyıp görevlerini açıklar.
- Bitki ve hayvan hücresinde ortak bulunan organelleri belirler.
- Sentrozomun bitki ve hayvan hücrelerindeki durumunu doğru ifade eder.
- Büyük koful, tonoplast, amiloplast, kromoplast ve peroksizom görevlerini karşılaştırır.
- Mikroskopta hücre görünümlerinden yararlanarak hücre tipini ayırt eder.
Önemli noktalar
- Hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, mitokondri, ribozom, endoplazmik retikulum ve golgi aygıtı iki hücre tipinde de ortaktır.
- Bitki hücresinde selülozdan yapılmış hücre duvarı vardır; bu yapı hayvan hücresinde bulunmaz.
- Kloroplast yaprak hücrelerinde bulunur, kök hücrelerinde bulunmaz; çünkü kloroplast ışığa bağlı tepkimelerde görev alır.
- Bitki hücresinde tek ve büyük bir koful bulunur ve bu kofulu çevreleyen iç zara tonoplast denir.
- Hayvan hücresinde sentrozom ve lizozom bulunur; kofullar küçük ve çok sayıdadır.
- Yüksek yapılı bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz, ancak bazı bitki hücrelerinde geçici olarak bulunabilir.
- Amiloplast nişasta, kromoplast renkli pigment depolar; peroksizom ise oksijeni kullanarak yağ asitlerini parçalar.
- Bitki hücresi fotosentez yapabildiği için besinini kendisi üretir, hayvan hücresi ise hazır besin kullanır.
Formüller ve kurallar
- Bitki hücresi = hücre zarı + hücre duvarı + kloroplast + büyük koful
- Hayvan hücresi = hücre zarı + sentrozom + lizozom + küçük kofullar
- Toplam büyütme = oküler büyütme × objektif büyütme
- Gerçek boy = görüntü boyu / toplam büyütme
- 1 milimetre = 1000 mikrometre
- Yüzde = ilgili hücre sayısı / toplam hücre sayısı × 100
- Çap oranı = bitki hücresinin çapı / hayvan hücresinin çapı
- Yüksek yapılı bitkilerde sentrozom bulunmaz, hayvansal hücrelerde bulunur
- Sentriyoller bölünme öncesi eşlenir, sayıları iki katına çıkar
Sık yapılan hatalar
- Kloroplastın bütün bitki hücrelerinde bulunduğunu düşünmek: Kloroplastlar ışığa bağlı tepkimelerde görev yapar ve ışık gerektirir. Bu nedenle toprak altındaki kök hücrelerinde kloroplast bulunmaz.
- Sentrozomun yalnızca hayvan hücresine özgü olduğunu kabul etmek: Yüksek yapılı bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz, ancak bazı bitki hücrelerinde geçici olarak bulunabilir. Bu nedenle var olmayan bir organelin tüm bitkilerde hiç bulunmadığı söylenemez.
- Bitki hücresinde lizozom bulunduğunu kabul etmek: Lizozom, sindirim enzimleri içeren ve hayvan hücresinde bulunan bir organdır. Bitki hücresinde bu görevi büyük koful ve peroksizom üstlenir.
- Hücre duvarını hücre zarının devamı saymak: Hücre duvarı, hücre zarının dışında yer alan ayrı bir yapıdır ve temel maddesi selülozdur. Seçici geçirgenlik ise hücre zarında gerçekleşir.
- Bitki hücresinin bütün dokularda mutlaka daha büyük olduğunu varsaymak: Hücre boyu türe, organa ve dokuya göre değişir. Büyüklük karşılaştırması genel bir gözlemdir ve mutlak bir kural olarak kullanılamaz.
Hızlı tekrar ipuçları
- Karşılaştırma tablosu çizerken önce iki hücreye de ortak yapıları yazın, sonra yalnızca birinde bulunanları ekleyin; bu sıra hataları önler.
- Sentrozom sorularında yüksek yapılı bitkiler ile diğer bitki hücrelerini ayırın; genelleme yapmak sık karşılaşılan bir hatadır.
- Kloroplast sorusu geldiğinde organın hangi organın yerine geçtiğini düşünün; ışık almayan bölgelerde kloroplast bulunmaz.
- Kofulla ilgili sorularda büyüklük ve sayıyı birlikte sorun; bitki hücresinde tek ve büyük, hayvan hücresinde küçük ve çok sayıda kofullar vardır.
- Mikroskop gözlemi sorusunda hücre çevresindeki belirgin sınırın olup olmadığına bakın; bu, hücre duvarının varlığını gösterir.
- Yüzde hesaplayacağınız sorularda paydayı her zaman toplam hücre sayısı olarak alın, seçeneklerdeki yüzdeyi karşılaştırın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Bitki ve Hayvan Hücrelerinin Karşılaştırılması konusunun çözümlü sorularını çöz.