9. SınıfAstronomi

Güneşin ve Yıldızların Görünür Hareketleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Güneşin doğuş ve batış noktalarının yıl içinde nasıl değiştiğini açıklar.
Güneşin günlük ve yıllık görünür hareketlerini Dünyanın hareketleriyle ilişkilendirir.
Yıldızların günlük hareketinde kutup yıldızının rolünü ve kutup yüksekliğinin enleme bağlılığını değerlendirir.
Gök küresinde konum belirtmek için doğulma açısı ve deklinasyon kavramlarını kullanır.
Kutup yıldızı yoluyla kuzey yönünün nasıl belirleneceğini açıklayıp uygular.
Farklı enlemlerde gökyüzünün neden farklı göründüğünü örneklerle yorumlar.

Yıldızların günlük hareketi Dünyanın dönüşünün görünür sonucudur; yıldızlar gerçekten dönmez.
Kutup yıldızının ufuk üzerindeki yüksekliği, gözlemcinin enlemini verir.
Ekvatorda kutup yıldızı ufuk çizgisinde görünür ve yükselmez; kuzey kutbunda başın tam üstündedir.
Güneş, yıldızlar arasında ekliptik adı verilen yolda yıl içinde doğuya doğru ilerler.
Ekliptik, gök ekvatoruna göre yaklaşık 23,5 derece eğiktir ve bu eğiklik mevsimlerin nedenidir.
Bir yerin enlemi, o bölgede hangi yıldızların hiç batmadığını ya da hiç doğmadığını belirler.
Boylam farkı zaman farkı doğurur: 15 derece boylam farkı 1 saat eder.

Kutup yıldızının yüksekliği = gözlemcinin coğrafi enlemi (kuzey yarım kürede).
Dünya 1 saatte 15 derece döner; bu nedenle 15 derece boylam farkı 1 saat zaman farkı yaratır.
Dünyanın eksen eğikliği ekliptiğe göre yaklaşık 23,5 derecedir.
Güneşin yıldızlar arasındaki günlük konum değişimi yaklaşık 1 derece (360 / 365).
Bir cismin gölge boyu güneşin yüksekliğinin tanjantı ile ilişkilidir: gölge boyu = gölge veren / tan(yükseklik).
Yıldız günü yaklaşık 23 saat 56 dakikadır; güneş günü ise 24 saattir.
Dünyanın bir tam dönüşünde ekvatordaki bir nokta yaklaşık 1670 km/saat hızla hareket eder.
Doğulma açısı ilkbahar noktasından, deklinasyon ise gök ekvatorundan ölçülür.

Günlük hareketi yıldızların gerçek dönüşü sanmak: Yıldızlar gökyüzünde dolaşmaz; Dünyanın dönüşü bu hareketi üretir.
Kutup yıldızını güneş ya da ayın bir parçası zannetmek: Kutup yıldızı bağımsız bir yıldızdır ve kuzey gök kutbuna çok yakın görünür.
Kutup yıldızının her yerde göründüğünü düşünmek: Kuzey yarım kürede görülür; güney yarım kürede ufkun altında kalır.
Deklinasyon ile doğulma açısını yer değiştirmek: Biri gök ekvatorundan, diğeri ilkbahar noktasından ölçülür; iki farklı şeyi belirtir.
Gündönümü ile ekinoksu karıştırmak: Gündönümünde gece ile gün süreleri en uzun ya da en kısadır; ekinoksta ise eşittir.

Kutup yıldızının yüksekliği = enlem cümlesini hatırla; birçok soru bu eşitlikle çözülür.
Boylam farkını saate çevirmek için 15 ile böl; tersine saati dereceye çevirmek için 15 ile çarp.
Güneşin yıllık yolu sorulursa ekliptik de, günlük yolu sorulursa doğudan batıya hareket de.
Doğuş noktası sorularında yaz gündönümü kuzeydoğu, kış gündönümü güneydoğu, ekinoks tam doğu olur.
Gölge boyu sorularında tanjant kullan; gölge boyu arttıkça güneşin yüksekliği düşer.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.