8. SınıfTürkçe
Cümlede Anlam — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cümleler arasındaki anlam ilişkilerini belirler.
- Neden-sonuç ile amaç-sonuç cümlelerini ayırt eder.
- Koşul ve karşılaştırma cümlelerini açıklar.
- Öznel yargı ile nesnel yargıyı ayırır.
- Anlamca eşdeğer cümleleri tanır ve tamamlama sorularını çözer.
Önemli noktalar
- Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin amacı, neden-sonuç cümlelerinde ise gerekçe vardır.
- Koşul cümlelerinde eylem bir şarta bağlıdır ve gerçekleşmemiş olabilir.
- Öznel yargı kanıtlanamaz, nesnel yargı kanıtlanabilir ve ölçülüp gözlenebilir.
- Anlamca eşdeğer cümleler yargı olarak aynıdır, yalnızca anlatım düzeni değişmiştir.
- Cümle tamamlamada bağlaç ilişkisi ve akıcılık birlikte kontrol edilmelidir.
- Bağlaçlar, cümleler arasındaki mantıksal bağı gösteren en güçlü ipucudur.
Formüller ve kurallar
- Neden-sonuç: çünkü, bu yüzden, -diği için, o nedenle
- Amaç-sonuç: için, -mak üzere, diye
- Koşul: eğer, -sa/-se, ancak, şartıyla
- Karşılaştırma: gibi, kadar, -den daha
- Öznel yargı: kişisel görüş ve duygu içerir, kanıtlanamaz
- Nesnel yargı: gözlemlenebilir ve kanıtlanabilir
Sık yapılan hatalar
- Amaç-sonuç ile neden-sonuç'u karıştırmak: Amaçta niyet ve gelecek yönelim, neden-sonuçta gerekçe ve gerçekleşmiş olay vardır.
- Her '-için' ifadesini neden sanmak: 'İçin' bağlacı çoğunlukla amacı; '-diği için' kalıbı ise nedeni bildirir.
- Koşul cümlesini neden-sonuç sanmak: Koşulda eylem bir şarta bağlıdır ve henüz gerçekleşmemiş olabilir.
- Nesnel cümlede yorum aramak: Ölçülebilir ve kanıtlanabilir yargılar yorum değil bilgidir.
- Cümle tamamlamada yalnızca yazıya bakmak: Bağlaç ilişkisi ve akıcılık birlikte kontrol edilmezse anlam kopukluğu oluşur.
Hızlı tekrar ipuçları
- İlişki sorusunda önce bağlaçı bul: çünkü gerekçe, için amaç, -sa koşul demektir.
- Öznel-nesnel sorusunda tek soru sor: bu yargı çürütilebilir mi? Çürütilebiliyorsa nesneldir.
- Koşul cümlelerinde eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğine bak; gerçekleşmemişse şart vardır.
- Eşdeğer cümle sorularında özne ve zamanı kontrol et; çoğu hata bu iki noktada gizlidir.
- Tamamlama sorularında boşluğun önceki ve sonraki cümlelerini birlikte oku, sonra şıkları dene.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Cümlede Anlam konusunun çözümlü sorularını çöz.