8. SınıfTürkçe
Sözcükte Anlam — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bir sözcüğün gerçek, mecaz ve terim anlamlarını ayırt eder.
- Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri belirler.
- Yakın anlamlı sözcükleri cümle içinde doğru kullanır.
- Deyim ve atasözlerini anlamına uygun biçimde kullanır.
- Cümle içinden sözcüğün anlamını belirleme yöntemini uygular.
Önemli noktalar
- Sözcüğün anlamını içinde geçtiği cümle belirler; sözcük tek başına yorumlanamaz.
- Eş anlamlı sözcükler farklı yazılır, eş sesli sözcükler aynı yazılır.
- Atasözü genel kural ve öğüt verir, deyim tek bir durumu özetler.
- Deyim ve atasözünde sözcükler değiştirilemez, aksi hâlde kalıp bozulur.
- Terim anlam yalnızca ilgili bilim dalında geçerlidir, günlük kullanımda anlam kayar.
- Yakın anlamlı sözcükler aynı anlamda değildir; bağlamda küçük farklar yaratır.
Formüller ve kurallar
- Gerçek anlam: sözlükteki ilk, akla ilk gelen anlam
- Mecaz anlam: bağlama göre değişen, gerçek anlamdan uzaklaşmış anlam
- Terim anlam: bilim, sanat ve mesleklere özgü anlam
- Eş anlamlı: yazılış farklı, anlam aynı (kara - siyah)
- Eş sesli: yazılış aynı, anlam farklı (yüz, el, kar)
- Deyim: en az iki sözcük, kalıplaşmış, mecazlı; atasözü: öğüt veren kalıplaşmış cümle
Sık yapılan hatalar
- Eş sesli ile eş anlamlıyı karıştırmak: Eş sesli sözcükler aynı yazılır, farklı anlam taşır; eş anlamlı sözcükler farklı yazılır, aynı anlam taşır.
- Atasözü ile deyimi karıştırmak: Atasözü genel kural ve öğüt verir, deyim tek bir durumu özetleyen kalıplaşmış söz grubudur.
- Sözcüğü cümleden koparak yorumlamak: Sözcüğün gerçek, mecaz veya terim olduğu ancak içindeki cümleyle anlaşılır.
- Deyimdeki sözcükleri değiştirip gerçek anlamıyla okumak: Deyim bir bütündür; sözcükleri değişirse artık deyim değildir.
- Yakın anlamlı sözcükleri eş anlamlı sanmak: Bilgi ile haber, sevinç ile neşe birbirinin yerine tam olarak geçemez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Mecaz anlamı bulmak için sözcüğü gerçek anlamıyla dene; cümlede uyuşmuyorsa mecazdır.
- Eş sesli sorularında şıkları birleştirip cümleye oturt; hangisi anlamca tutuyorsa o doğrudur.
- Deyim mi atasözü mü sorusunda tek soru sor: öğüt ya da genel kural mı, tek durum mu?
- Eş anlamlı sözcük sorularında seçenekleri cümle içine koyup oku; anlam bozuluyorsa yanlış cevaptır.
- Terim anlam sorularında şıklara bak: bilim diliyle ilgiliyse terim, gündelik dildeyse gerçek veya mecazdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Sözcükte Anlam konusunun çözümlü sorularını çöz.