Future Tenses: will and be going to

Konu Anlatımı

Talking About the Future

İngilizce'de gelecek zaman üç farklı yolla anlatılır; günlük konuşmada en sık kullanılan ikisi will ve be going to yapılarıdır. İkisi de gelecekte olacak olayları bildirir, ancak konuşmacının niyeti farklıdır: will konuşma anında alınan kararları ve tahminleri; be going to ise önceden planlanmış eylemleri ve şu anki kanıtlara dayanan beklentileri anlatır.

Ayırma kuralı basittir: karar o anda mı verildi, önceden mi planlandı? Kapı zili çalıyor ve biri kalkıp açıyorsa I'll get it deriz; çünkü bu bir anlık karardır. Biletler alınmış, sinema programı seçilmişse We are going to watch a film deriz; çünkü plan hazır demektir.

1. Will Yapısı

Will bir yardımcı fiildir ve sonrasında her zaman yalın fiil gelir; özne ne olursa olsun ekleme yapılmaz. Olumsuzlukta won't (will not), soruda ise will cümlenin başına geçer.

• Olumlu: I will help you. / She will call you back.
• Olumsuz: He won't forget his keys.
• Soru: Will they arrive on time?

Will'in üç ana kullanımı vardır: anlık karar (The phone is ringing. I'll answer it.), tahmin (I think it will snow tomorrow.) ve söz ya da teklif (I'll carry your bag.). Zaman ipuçları: tomorrow, next week, in the future, one day, soon.

2. Be Going to Yapısı

Bu yapıda am / is / are ile going to ve ardından yalın fiil gelir. Özneye göre yardımcı fiil seçilir; ardından bütün elemanlar aynı sırayla dizilir.

• Olumlu: I am going to visit my grandmother. / They are going to move house.
• Olumsuz: She isn't going to buy that jacket.
• Soru: Are you going to enter the competition?

Be going to iki durumda kullanılır: önceden var olan plan veya niyet (We are going to have a picnic on Sunday.) ve şu an görülen kanıtla desteklenen tahmin (Look at those black clouds! It is going to rain.). Kanıt gökyüzünde şu anda görüldüğü için tahmin kesindir.

3. Zaman İpucuna Göre Seçim

1. Cümlede plan ya da hazırlık var mı diye bakın: tickets, booked, arranged → be going to.
2. Anlık tepki ya da teklif mi var: Look!, Listen!, I think, perhaps → will.
3. Kanıt şu anda görünür mü: kara bulutlar, düşük puan → be going to ile tahmin.
4. Zaman ifadesi tek başına karar verdirmez; anlam birlikte okunmalıdır.

4. Örnek Uygulama: Doğru Yapıyı Seçme

Bir metinde boşluk doldurulurken önce cümlenin niyeti okunur. I'm tired. I think I ______ (go) to bed early. cümlesinde yorgunluk şu anda hissedilmekte, karar ise düşünme biçiminde bildirilmektedir; bu yüzden will go uygundur. Buna karşılık We ______ (paint) the walls this weekend; the paint is already in the house. cümlesinde boya alınmış bir hazırlık söz konusudur: cevap are going to paint olur.

5. Sınav Odaklı Notlar

En sık sorulan fark, anlık karar ile plan ayrımıdır. İkinci sık hata, will sonrası fiile ek getirmektir: he will goes değil, he will go doğrudur. Ayrıca going to yapısında 'to' sonrasında mutlaka yalın fiil gelir; going to playing yanlıştır. Gelecek zamanlı Türkçe sorularda bile İngilizce cevabın kipi iyi okunmalıdır.

Exam tip: 'Karar anında mı, önceden mi?' sorusunu sor; yanıt hangi yapıyı gösterecektir.

Ne Öğreneceğiz

Anlık karar, tahmin ve önceden planı anlatan will ile be going to yapılarının karşılaştırılması Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Will ve be going to yapılarını anlam farklarıyla ayırt eder.
• Gelecek zaman cümlelerini olumlu, olumsuz ve soru biçiminde kurar.
• Zaman ifadelerine göre doğru gelecek kipini seçer.
• Kanıt destekli tahmin ile genel tahmini birbirinden ayırır.
• Gelecek planlarını anlatan kısa bir metin oluşturur.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Will, konuşma anında verilen kararları ve tahminleri anlatır.
• Be going to, önceden planlanmış eylemleri ve kanıt destekli beklentiyi anlatır.
• Will sonrası fiil her zaman yalın hâldedir; ek alınmaz.
• Going to sonrasında 'to' yalın fiili seçer; fiil -ing almaz.
• Olumsuz will için won't, be going to için isn't/aren't kullanılır.
• I think, perhaps, maybe ifadeleri genellikle will ile birlikte görülür.
• Look! / Listen! uyarıları ise görünen kanıtla be going to tahminini işaret eder.

Basit Örnek ve Günlük Yaşam

Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:

Soru: Doorbell is ringing. 'I ______ (get) the door!' (anlık karar)

1. Adım 1: Eylemin zil çalarken verilen bir anlık karar olduğu belirlenir.
2. Adım 2: Anlık kararlar 'will' ile anlatılır.
3. Adım 3: Will sonrası yalın fiil alınır: get.

Sonuç/cevap: I'll get the door!

Adım Adım Çözülmüş Örnek

Örnek 1: Anlık Karar konusunun adımları:

1. Adım 1: Eylemin zil çalarken verilen bir anlık karar olduğu belirlenir.
2. Adım 2: Anlık kararlar 'will' ile anlatılır.
3. Adım 3: Will sonrası yalın fiil alınır: get.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

Will sonrası fiile -s eklemek: 'He will goes' yanlıştır; will her zaman yalın fiili seçer: 'He will go'.

Going to sonrasında to'dan sonra fiile ek getirmek: 'I'm going to plays' değil, 'I'm going to play' olmalıdır.

Önceden planlı bir eylemi will ile anlatmak: Bilet alınmış bir plan için 'We will go' değil, 'We are going to go' doğrudur.

Olumsuz will'te fiili değiştirmek: 'He won't didn't go' gibi ikili yapı İngilizce değildir; tek başına won't kullanılır.

Soruda will'i ortada bırakmak: 'You will come?' doğal değildir; 'Will you come?' fiille birlikte baştan sorulmalıdır.

Türkçe düşünüp 'will' ile kurmak: 'Yarın yağmur yağacak' için kanıt yoksa 'I think it will rain' denir; kanıt varsa be going to tercih edilir.

Özet

Will, anlık kararlar, tahminler ve teklifler için; be going to ise önceden planlanan eylemler ve görünen kanıtla desteklenen beklentiler için kullanılır. Will ve going to sonrasında yalın fiil gelir. Olumsuzluk won't veya isn't/aren't ile, soru ise will veya yardımcı fiilin öne alınmasıyla kurulur.

Kendini Dene

Soru: Gelecek hafta için bir program hazırlayınız: plan ve niyetlerinizi «be going to», anlık karar ve tahminlerinizi «will» ile anlatan en az altı cümle yazıp her cümlenin hangi yapıyla kurulduğunu belirtiniz.

Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Üç adet 'be going to' cümlesi 4 puan; üç adet 'will' cümlesi 4 puan; yapıların doğru işaretlenmesi 5 puan; yazım ve noktalama 2 puan. Toplam 15 puan.