İklim ve Hava Olayları — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Hava durumu ile iklim kavramlarını süre ve veri açısından karşılaştırır.
• Sıcaklık, nem, basınç ve rüzgâr gibi iklim elemanlarını açıklar.
• Güneş kuşakları ile basınç kuşaklarının yeryüzündeki dağılımını belirler.
• Deniz-kara, dağ ve akıntı gibi yörenin iklimini etkileyen etmenleri yorumlar.
• Yağış, çiy, kırağı, sis ve dolu gibi hava olaylarını ayırt eder.

Önemli noktalar

• Hava durumu saatler ve günlerle ölçülür; iklim onlarca yıllık ortalamayla belirlenir.
• Ekuator çevresi alçak basınçlı ve yağışlıdır; 30° boylamları yüksek basınçlı ve çöllüktür.
• Rüzgârlar her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğru yönlenir.
• Karasallık arttıkça yaz-kış sıcaklık farkı artar, denizellik arttıkça azalır.
• Her 100 metre yükseltide sıcaklık yaklaşık 0,65 °C düşer.
• Çiy 0 °C üstünde yoğuşma, kırağı ise 0 °C altında donma olayıdır.
• Barometre basıncı, anemometre rüzgâr hızını, higrometre nem ölçer.

Formüller ve kurallar

• Nem oranı = (mutlak nem / en doygun nem) × 100
• Sıcaklık arttıkça hava basıncı azalır, soğudukça artar
• Yükseldikçe sıcaklık: her 100 metrede yaklaşık 0,65 °C düşüş
• Rüzgâr, yüksek basınç alanından alçak basınç alanına eser
• İklim = en az 30 yıllık hava durumu ortalaması
• Alçak basınç merkezinde hava yükselir ve yağış oluşur
• Yağış miktarı milimetre (mm) ile ölçülür

Sık yapılan hatalar

• Hava durumu ile iklimi aynı sanmak: Hava durumu günlük ve anlıktır; iklim en az 30 yıllık ortalamadır.
• Rüzgârın alçak basınçtan yüksek basınca esmesini söylemek: Rüzgâr daima yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser; basınç farkı hareketi başlatır.
• Nem oranı ile mutlak nemi karıştırmak: Mutlak nem havadaki buhar miktarıdır (g/m³), nem oranı bu miktarın o sıcaklıktaki kapasiteye oranıdır (%).
• Deniz kıyısında iklimle yükseltiyi unutmak: Aynı deniz kıyısında bile 1000 m yükseltide yaklaşık 6,5 °C daha soğuk olur.
• Doluyu kışın yağmurun yazın oluşunu iklimle açıklamak: Yağmur, dolu, sis, çiy anlık hava olaylarıdır; iklim bunların uzun vadeli ortalamasını ifade eder.

Hızlı tekrar ipuçları

• Alçak basınç–yükselen hava–yağış üçlüsünü tek zincir olarak ezberle, soru tersinden de gelse çözülür.
• Nem sorusunda formülü hemen yaz: mutlak nem ÷ doygun nem × 100; birim karışıklığı hatayı bitirir.
• Yükselti sorularında 100 metre bölme kuralını kur: önce yüz metre sayısını bul, sonra 0,65 ile çarp.
• "Hangisi hava olayıdır" sorularında süre sor: kısa süreli gözlem doğru, uzun süreli etki yanlıştır.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra İklim ve Hava Olayları konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin