Söz Sanatları ve Metin Türleri — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Benzetme, kişileştirme, abartma ve konuşturma sanatlarını örneklerle belirler.
• Olay yazılarını özelliklerine göre ayırt eder.
• Düşünce yazılarını amaçlarına göre sınıflandırır.
• Söz sanatlarının metne kattığı anlamı yorumlar.

Önemli noktalar

• Benzetmede benzetme edatı, sanatı ayırt etmenin en hızlı yoludur.
• Kişileştirmede varlık insan gibi davranır, konuşturmada ise doğrudan konuşur.
• Fablda hayvanlar konuşur ve metnin sonunda bir ders verilir.
• Makale kaynaklı ve planlıdır; deneme ise kişisel ve sohbet havasındadır.
• Masalda olağanüstülük, destanda millî kahramanlık öne çıkar.
• Söz sanatı cümleyi, metin türü ise bütün metni ilgilendirir.

Formüller ve kurallar

• Benzetme: gibi, kadar, misali, sanki edatlarıyla kurulur
• Kişileştirme: insan olmayan varlığa insan davranışı verilir
• Abartma: durum olduğundan fazla gösterilir
• Konuşturma: insan olmayan varlığa doğrudan söz söyletilir
• Olay yazıları: roman, hikâye, masal, fabl, destan, efsane
• Düşünce yazıları: makale, deneme, fıkra, eleştiri
• Hikâye kısadır ve tek olaylıdır; roman çok olaylı ve geniştir

Sık yapılan hatalar

• Benzetme ile kişileştirmeyi karıştırmak: Benzetmede iki şey birbirine benzetilir, kişileştirmede varlığa insan özelliği verilir.
• Abartmayı gerçek sanmak: Abartma, durumu olduğundan fazla gösteren bir sanattır, bilgi aktarmaz.
• Fabl ile masalı ayırt edememek: Fablda hayvanlar konuşur ve metin ders vererek biter.
• Makale ile denemeyi karıştırmak: Makale kaynaklı ve planlıdır, deneme kişisel ve sohbet havasındadır.
• Söz sanatını metin türüyle eşitlemek: Söz sanatı cümle düzeyinde, metin türü bütün düzeyde değerlendirilir.

Hızlı tekrar ipuçları

• Sanat sorularında gibi, kadar, sanki edatlarını tara; yoksa davranış ve konuşma fiillerine bak.
• Metin türü sorularında hayvan konuşuyorsa fabl, olağanüstü olay varsa masal diye düşün.
• Güncel konu ve eğlenceli dil birlikteyse fıkra, kişisel ve sohbet havasıysa deneme şıkkını seç.
• Bilimsel ifade ve kaynak gördüğün anda makaleyi değerlendirmeyi unutma.
• Roman ile hikâyeyi ayırırken olay sayısını ve uzunluğu sorgula: çok olaylıysa romandır.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Söz Sanatları ve Metin Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin