7. SınıfTürkçe

Morfoloji: Ad Çekimi ve Ekler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Adlara gelen hâl eklerini tanıyarak ad çekimi tablosunu doldurabilir.
Kökün son ünsüzünün sertiğini ya da yumuşak olduğunu denetleyerek ek biçimini seçebilir.
İyelik ekinin kökün son ünsüzüne göre neden yumuşadığını açıklayabilir.
Ad çekimi için izlenecek dört adımı sırayla uygulayabilir.

Sert ünsüze biten kökte bulunma ve ayrılma eki -ta, -te, -tan, -ten biçimindedir.
Yumuşamaya uygun ünsüze biten kökte aynı ekler -da, -de, -dan, -den biçimini alır; ağaç-ta buna örnektir.
Ünsüz yumuşaması yalnızca belirtme ve yönelme ekinde görülür.
Kökün son ünlüsü ekin düz ya da yuvarlak olmasını belirler; ünsüz ölçütünü etkilemez.
İyelik eki kökün son ünsüzüne göre yumuşar: gözüm, evim, çiçekim.
Kökü bulmanın yolu bulunma hâli ekini düşürmektir.
Toplama ve ölçü eki -da, -de biçiminde olduğu için çokluk ekiyle karıştırılmamalıdır.
Aynı kök cümlenin gerektirdiği hâle göre farklı biçimlerde yazılır.

Sert ünsüze biten kökte yönelme, bulunma ve ayrılma eki -ta/-te/-tan/-ten olur
Yumuşak ya da yumuşamaya uygun ünsüze biten kökte aynı ekler -da/-de/-dan/-den olur
Belirtme ve yönelme ekinde ünsüz yumuşaması görülür (kitap kitabı, ağaç ağacı)
Düz ünlülü köke düz ek, yuvarlak ünlülü köke yuvarlak ek gelir
İyelik eki kökün son ünsüzüne göre yumuşar: gözüm, evim, çiçekim
Kökü bulmak için bulunma hâli eki düşürülür, ardından son ünsüze ve son ünlüye bakılır
Çokluk eki: -lar, -ler
Toplama ve ölçü eki: -da, -de
Vasıta eki: -la, -le, -yla, -yle

Yönelme ekini daima -a, -e biçiminde yazmak: Yönelme eki kökün son ünsüzüne göre sert ya da yumuşak olabilir; çocuk çocukta, ev eve örnektir.
Ünsüz yumuşamasının her ekte olduğunu düşünmek: Yumuşama yalnızca belirtme ve yönelme ekinde görülür; kitapta bulunma hâlidir.
İyelik ekinde kök ünsüzünü korumak: İyelik eki kökün son ünsüzüne göre yumuşar; gözüm, evim, çiçekim böyle oluşur.
Kökü bulurken tüm ekleri birden düşürmek: Kökü bulmak için bulunma hâli eki düşürülür, sonra kalan bölüm denetlenir.
Toplama ve ölçü ekini çokluk ekiyle karıştırmak: Toplama ve ölçü eki -da, -de; çokluk eki ise -lar, -ler biçimindedir.
Yumuşamaya uygun ünsüzleri sert ünsüz saymak: ç gibi yumuşamaya uygun ünsüze biten kökler yumuşak ek alır; ağaç-ta buna örnektir.

Ad çekerken ilk iş olarak bulunma hâli ekini düşürüp kökü yalnızlaştır.
Sert ünsüz listesini ezberle: ç, f, h, k, p, s, t. Bu liste yönelme, bulunma ve ayrılma eklerinin biçimini belirler.
Belirtme hâlini soran sorularda son ünsüzün yumuşadığını unutma.
İyelik ekinde son ünlüyü de denetle; hem yumuşama hem ünlü uyumu birlikte işler.
Aynı kökü üç farklı hâlde yazıp farkı gözle karşılaştırmak en hızlı öğrenme yöntemidir.
Yumuşamaya uygun ünsüz örneği olarak ağaç sözcüğünü aklında tut.