7. SınıfTürkçe
Sözcükte Anlam — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sözcükleri gerçek, mecaz ve terim anlam özelliklerine göre ayırt eder.
- Somut ve soyut anlamlı sözcükleri duyularla algılanabilirlik ölçütüyle belirler.
- Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri anlam ilişkileriyle eşleştirir.
- Deyim ve atasözlerini yapı ve işlev özelliklerine göre birbirinden ayırır.
Önemli noktalar
- Sözcüğün anlamını taşıdığı cümle belirler, sözlük anlamı her yerde geçerli değildir.
- Somut-soyut ayrımının ölçütü duyularla algılanabilirliktir.
- Eş sesli sözcükler yazılışta aynı, anlamda farklıdır.
- Deyimler kalıplaşmış söz gruplarıdır, sözcükleri yerinden oynatılamaz.
- Atasözleri kısaltılabilir ve öğüt verici yargı bildirir.
- Mecaz anlam dilin canlılığını sağlayan güçlü bir özelliktir.
Formüller ve kurallar
- Gerçek anlam: sözlükteki ilk, akla ilk gelen anlam
- Mecaz anlam: gerçek anlamdan uzaklaşan aktarılmış anlam
- Terim anlam: bir bilim ya da dalın özel anlamı
- Somut: duyularla algılanan, soyut: zihinde canlandırılan
- Eş anlamlı: yazılış farklı, anlam aynı (konuk-misafir)
- Zıt anlamlı: anlam karşıtlığı (açık-kapalı)
- Deyim söz grubudur ve değiştirilemez; atasözü cümledir ve öğüt verir
Sık yapılan hatalar
- Sözcüğü cümleden kopararak anlamlandırmak: Anlam bağlamla belirlenir; kelim tek başına yeterli değildir.
- Somut ile soyutu sözcüğün kendisine göre ayırmak: Ölçüt sözcüğün anlamıdır; kafa sözcüğü hem somut hem soyut olabilir.
- Eş anlamlıyı eş sesliyle karıştırmak: Eş anlamlıda anlam aynıdır, eş seslide yazılış aynıdır.
- Terim anlamı gerçek anlam sanmak: Terim bir alana özgüdür ve daralmış anlam taşır.
- Deyimde sözcükleri değiştirerek ifadeyi bozmak: Deyim kalıplaşmıştır; atasözünde ise kısaltma mümkündür.
Hızlı tekrar ipuçları
- Somut-soyut sorularında sözcüğü gör, duy, dokunabilir miyim diye sor.
- Eş sesli sorularda sözcüğün yerine anlamını koyarak cümleyi yeniden oku.
- Deyim mi atasözü mü sorularında önce cümle mi söz grubu mu olduğuna bak.
- Mecaz sorularında gerçek anlamı şıkka uyguluyorsa mecaz, uymuyorsa gerçek diye ele.
- Terim sorularında şıkların arasında bilim ve sanat dalları arayışını sürdür.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Sözcükte Anlam konusunun çözümlü sorularını çöz.