7. SınıfSosyal Bilgiler
Osmanlı Devleti'nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cihan devleti kavramını açıklayarak Osmanlı Devleti'nin bu konuma nasıl geldiğini belirtir.
- Fetihler ve coğrafi büyümenin devletin gücüne katkısını somut örneklerle açıklar.
- Divan-ı Hümayun'un düzenlenmesi ve kanunnâmeler yoluyla merkezî yönetimin güçlendirilmesini açıklar.
- Töre ile kanunun kaynaştırılmasının hukukî düzene katkısını değerlendirir.
- Uluslararası ilişkiler, ekonomik düzen, hoşgörü ve bilimsel çalışmaların devletin itibarına etkisini tartışır.
Önemli noktalar
- Cihan devleti kavramı üç kıtada söz sahibi olmayı ve dünya siyasetinde etkili olmayı ifade eder.
- Fetihler devlete yalnızca toprak değil, nüfus, vergi geliri ve ticaret yolu da kazandırmıştır.
- Hoca Ali Dâvud Paşa'nın sadareti döneminde divan toplantılarının düzenlenmesi merkezî yönetimi güçlendirmiştir.
- Kanuni döneminde kanunnâmeler hazırlanmış, töre ile kanun kaynaştırılmıştır.
- Kanunnâmelerin yazılı hâle getirilmesi, yargı kararlarında ortak bir ölçüt oluşturmuştur.
- Kervansaray, yol ve liman düzenlemesi ticaretin güvenli yürütülmesini sağlamıştır.
- Elçilikler ve anlaşmalar, Osmanlı'nın uluslararası ilişkileri düzenli yönetmesine yol açmıştır.
- Farklı toplulukların serbestçe yaşaması ülke içi istikrarı ve devletin itibarını güçlendirmiştir.
Formüller ve kurallar
- Cihan devleti = geniş coğrafya + güçlü ordu + düzenli hukuk + canlı ekonomi
- Yıl farkı = büyük yıl − küçük yıl
- Kanunnâme, töreyi ve kanunu yazılı hâle getirerek tek düzende birleştirir.
- Fetih = yeni toprak + yeni nüfus + yeni vergi geliri + yeni ticaret yolu
- Divan-ı Hümayun düzenli toplandıkça kararlar merkezde ve kayıt altında alınır.
- Vakıf geliri, eğitim ve yardım kurumlarının sürekli işlemesini sağlar.
Sık yapılan hatalar
- Cihan devleti olmayı yalnızca fetihlere bağlamak: Fetihler coğrafi büyüklüğü sağlamış olsa da devletin uzun yıllar sürmesini divan düzeni, kanunnâmeler, ticaret düzeni ve vakıflar sağlamıştır.
- Divan-ı Hümayun'un düzenlenmesini gözden kaçırmak: Hoca Ali Dâvud Paşa'nın sadareti döneminde divan toplantılarının düzenlenmesi merkezî yönetimin güçlendirilmesinde önemli bir adımdır.
- Töre ile kanunun kaynaştırılmasını yalnızca dinî bir düzenleme sanmak: Bu bütünleşme, devletin yazılı kurallar oluşturması ve yargıda ortak ölçüt sağlamasıyla ilgilidir.
- Kurumsal düzenin bulunmadığını düşünmek: Vakıflar, külliyeler, kervansaraylar ve divan, Osmanlı'da devletin gündelik hayatı düzenleyen kurumlarıydı.
- Hoşgörüyü tek taraflı düşünmek: Farklı toplulukların serbestçe yaşaması yalnızca topluluklara değil, ülke içi istikrara ve devletin itibarına da katkı sağlamıştır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir olayın cihan devleti hedefiyle ilişkisini sorarken önce o olayın kurum mu siyaset mi olduğuna bak; ikisi de bu hedefe hizmet eder.
- Kanunnâme sorularında töre ile kanunun birleştirildiğini aklına getir; yalnızca yazılı kuraldan söz etmek eksik kalır.
- Kervansaray, liman, vakıf gibi yapıları gördüğünde bunların ekonomiye, eğitime veya ulaşıma hizmet ettiğini düşün.
- Tarih hesabı yaparken büyük yıldan küçük yılı çıkarmayı unutma; bu konuda sık karıştırılan bir nokta vardır.
- Osmanlı'nın güçlü olmasının nedenlerini sorduğunda fetih, hukuk, ekonomi, diplomasi ve hoşgörü başlıklarını sırayla kontrol et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Osmanlı Devleti'nin Cihan Devleti Hâline Gelmesini Sağlayan Politikalar konusunun çözümlü sorularını çöz.