Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi

Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz?

Bu derste Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi konusunu kurumlar, kurallar ve insanlar üçgeninde anlatacağız. Bir olayın nedenini anlamak, onu değerlendirmenin ön şartıdır.

Dersten sonra şunları yapabiliyor olmanız gerekiyor:

• Kazanım 1: Grup ile kalabalık arasındaki farkı açıklar ve bir grubun oluşmasında gereken ölçütleri belirtir.
• Kazanım 2: Resmî, resmî olmayan, primer ve sekonder grupları örneklerle sınıflandırır.
• Kazanım 3: Grup normlarının ne olduğunu açıklar ve grupta uyum davranışının sonuçlarını değerlendirir.
• Kazanım 4: Grup baskısı ile uyum hatasını ayırt eder, sağlıklı bir grup iletişiminin kurallarını açıklar.
• Kazanım 5: Sosyal hayatta ve sosyal medyada iletişimin olumlu ve olumsuz yönlerini örnekler üzerinden tartışır.

Ön bilgi: bundan önce gördüğümüz

Bu konuyu anlamanın ön koşulu Kültür ve Miras bilgisidir. Kültür ve Miras konusundaki temel kavramlar bu derste örneklerin üzerinde yeniden karşımıza çıkacak.

• Kültür ve Miras — bu derste kullandığımız temel kavram buradan geliyor.
• İletişim ve İnsan İlişkileri — bu derste kullandığımız temel kavram buradan geliyor.

Grup Nedir, Hangi Ölçütlerle Oluşur?

Bir grup, ortak bir amaç etrafında toplanmış, üyeleri arasında düzenli iletişim bulunan ve birbirini tanıyan en az iki kişiden oluşan yapıdır. Aynı yerde bulunan ama birbirleriyle konuşmayan kalabalık ise grup değildir. Kalabalıkta kişiler tek tek sayılır; grupta ise üyeler birbirleriyle ilişki kurar.

Bir grubun oluşmasında dört ölçüt aranır: ortak amaç, düzenli etkileşim, üyelerin birbirini tanıması ve gruba ait olma duygusu. Sınıfta oturan öğrenciler, ancak birlikte bir proje hazırlamayı ya da bir kuralı birlikte uygulamayı hedeflediklerinde grup hâline gelir.

Grup Türleri

Grup türleri kurumun çatısına ve ilişkinin biçimine göre sınıflandırılır. Resmî gruplar bir kurumun çatısı altında yazılı kurallarla kurulur; okul, hastane, fabrika ve ordu bunlara örnektir. Resmî olmayan grupları ise kişiler kendi istekleriyle kurar ve kurallarını kendileri belirler.

• Resmî olmayan grup: arkadaş grubu, sokak arkadaşlığı, komşuluk örgütü, sosyal medya grubu.
• Primer grup: üyeleri yüzyüze tanışır, dostluk ve yakınlık esastır.
• Sekonder grup: üyelerin çoğu birbirini tanımaz; ilişki rol ve kurum üzerinden kurulur.

Grupta İletişim, Normlar ve Uyum

Gruptaki iletişim kişiler arası iletişimden farklı olarak bir düzen içinde yürür. Üyelerin uyması gereken davranış kurallarına norm denir. Norm yazılı olabilir; sınıf çalışması kuralları bir kâğıtta yazılıdır. Yine de sınıfın gürültü yapmaması gibi yazılı olmayan normlar da vardır. Bir kişi, kendi isteğinin dışında davranarak grubun onayını kazanmaya çalıştığında uyum davranışı sergiler.

Grup Baskısı ve Uyum Hatası

Grup, üyelerini kendi beklentisine uygun davranmaya yönlendirir. Bu yönlendirmeye grup baskısı denir. Grup baskısı bazen yararlıdır: ekip çalışmasında sorumluluk paylaşılır, kurallara uyum artar. Bazen ise kişi, akranlarının baskısıyla doğru bildiği düşünceden vazgeçer; buna uyum hatası denir. Sağlıklı grupta çoğunluğun sesi duyulurken azınlığın da gerekçesiyle konuşabildiği bir düzen kurulur.

Sosyal Hayatta İletişimin Rolü

İletişim yalnızca okulda değil; mahallede, iş yerinde, takım oyununda ve sosyal medyada gündelik hayatı düzenler. Ortak sorunu birlikte çözmek için bir araya gelen komşular, birlikte proje yapan öğrenciler, birlikte oynayan takım oyuncuları hep grup iletişiminin parçasıdır. Bu ilişkilerde dinlemek, empati kurmak ve farklı görüşü dinlemek çatışmayı azaltır. Sosyal medya ise çok sayıda kişiye hızlı ulaşmayı sağlarken yazılı iletişimde tonun kaybolması, hızlı yorumların aşırı tepki doğurması gibi riskler getirir.

Özet

Özet: Grubu oluşturan ölçütler ortak amaç, düzenli etkileşim ve gruba ait olma duygusudur. Resmî gruplar kurum çatısı altında, resmî olmayan gruplar ise kişilerin kendi istekleriyle kurulur. Grupta uyulması gereken davranış kuralları norm, gruba uyum amacıyla sergilenen davranış ise uyumdur. Grup baskısı çoğu zaman olumludur; ancak kişinin kendi düşüncesinden vazgeçmesine yol açan uyum hatası sağlıklı bir iletişimin göstergesi değildir.

Sık Yapılan Hatalar

Sık Yapılan Hatalar: Kalabalığı grup sanmak, resmî olmayan grupların kurum çatısıyla oluştuğunu düşünmek, normu yalnızca yazılı kural sanmak, uyum davranışını her zaman olumlu görmek ve uyum hatasını grup baskısıyla aynı kavram sanmak en sık görülen yanlışlardır.

Günlük hayattan bir uygulama

Konuyu pekiştirmek için günlük hayattan bir uygulamaya bakmak gerekir. Aşağıdaki görev, Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi bilgisini gerçek bir işin içinde kullandırmak için hazırlandı; çözerken hangi adımı nerede kullandığımızı not etmek faydalıdır.

Uygulama sorusu: Sınıfınızda grup iletişimini güçlendirecek üç uygulama nedir ve bu uygulamaları nasıl hayata geçirirsiniz?

Bu görev için 25 puan dağıtılmıştır; puanlama anahtarı, cevabın hangi adımlarla gösterilmesi gerektiğini ayrıntılı biçimde söyler. Puanlamada işlem sırasının ve sonuç cümlenin ayrı ayrı sayıldığına dikkat et.

Bu konuyu çalışırken işinize yarayacak notlar

• Bir topluluğun grup olup olmadığını anlamak için ortak amaç, düzenli iletişim ve gruba ait olma duygusunu sorun.
• Sınıf ve mahalle gibi ortamlarda yazılı olmayan kuralları fark etmeye çalışın; bunlar normdur.
• Grup tartışmalarında kendi görüşünüzü gerekçesiyle savunun; uyum hatasına düşmemek için görüşünüzü saklamayın.
• Sosyal medyada paylaşım yapmadan önce bilgiyi doğrulayın; yazılı iletişimde ton kaybolabildiği için nazik bir dil kullanın.

Adım adım çözülmüş örnekler

İki örnek üzerinde çalışacağız. İlk örnek kuralın temel kullanımını, ikinci örnek ise kuralın zorlayıcı bir durumunu gösterir. Adımları kendin yazmayı dene; ikinci adımda nerede durduğunu görmek, sınavda zaman kazanır.

Örnek 1: Grubu Tanıma

Soru: Aynı sınıfta oturan otuz öğrencinin kendiliğinden grup oluşturup oluşturmadığını açıklayınız.

1. Adım 1: Otuz öğrenci aynı yerde bulunuyor; bu durum onların kalabalık olduğunu gösterir.
2. Adım 2: Grup için ortak amaç ve üyeler arasında düzenli etkileşim gerekir.
3. Adım 3: Sınıf, ancak birlikte bir proje ya da bir kural üzerinde çalışma hedefi varsa grup hâline gelir.

Cevap: Aynı yerde bulunmak yeterli değildir; ortak amaç ve düzenli iletişim varsa sınıf bir gruptur, yoksa kalabalıktır.

Bu örnekte adım sayısını not edin: kural her zaman aynı sayıda işlemle değil, kazanılması gereken bilgiye göre çözülür.

Örnek 2: Resmî Grup mu Resmî Olmayan Grup mu?

Soru: Mahallemizdeki komşular, mahalleli yaşlıları ziyaret etmek için kendi kurallarını belirleyen bir oluşum kurdu. Bu grup nasıl tanımlanır?

1. Adım 1: Üyeler kendi istekleriyle bir araya geldi, kimse tarafından atanmadı.
2. Adım 2: Kurallar kurum tarafından değil, üyelerin kendi kararıyla belirlendi.
3. Adım 3: Yüz yüze tanışma ve yakın ilişki ön plandadır.

Cevap: Bu, resmî olmayan ve primer bir gruptur; çünkü üyeliği ve kuralları üyeler kendileri belirlemiştir.

Kavram karşılaştırma tablosu

Bu derste geçen terimler birbirine yakın durur ve sınavda karıştırılır. Aşağıdaki tabloda her terimin anlamı ve sık karıştırılan karşılığı yan yana verilmiştir.

Kural, formül ve ölçü tablosu

Aşağıdaki tablo bu konudaki kuralları tek bakışta toplar. Karar verirken önce bu tabloya bakmak, kuralı hatırlamakta işe yarar.

Sık Yapılan Hatalar

Aşağıdaki hatalar bu konuda en sık görülenlerdir. Her biri için önce hatanın kendisi, sonra neden yanlış olduğu ve doğrusu anlatılmıştır.

• Kalabalıkla grubu karıştırmak: Aynı yerde bulunmak yeterli değildir; grupta ortak amaç, düzenli etkileşim ve gruba ait olma duygusu bulunmalıdır.
• Resmî olmayan grupları resmî saymak: Kendi istekleriyle kurulan ve kurallarını üyelerin belirlediği gruplar resmî olmayan gruplardır.
• Normu yalnızca yazılı kural sanmak: Sınıfın sessizce oluşturduğu, yazılı olmayan kurallar da normdur.
• Uyumu hep olumlu görmek: Uyum bazen sorumluluğu paylaştırır; bazen de kişiyi kendi düşüncesinden uzaklaştırır.
• Uyum hatası ile grup baskısını aynı saymak: Grup baskısı grubun yönlendirmesidir; uyum hatası ise bu baskıyla düşünceden vazgeçmektir.

Özet

Kısaca: Grup, ortak amaç etrafında toplanmış, üyeleri arasında düzenli iletişim kuran ve birbirini tanıyan en az iki kişiden oluşur. Resmî gruplar kurum çatısı altında yazılı kurallarla kurulur; resmî olmayan gruplar kişilerin kendi istekleriyle kurduğu gruplardır. Üyelerin uyması gereken davranış kuralları norm olarak adlandırılır ve yazılı olmak zorunda değildir. Gruba uyum amacıyla kendi isteği dışında davranma uyum davranışıdır. Grup baskısı çoğu zaman olumlu sonuç verir; ancak kişinin akranlarının etkisiyle kendi doğ…

Derste gördüğümüz ana fikirler şunlar:

• Kalabalıkta kişi sayılır; grupta ise üyeler birbirleriyle ilişki kurar ve ortak amaca yönelir.
• Grubu oluşturabilmek için en az iki kişi, düzenli etkileşim ve ortak amaç yeterlidir.
• Resmî grupların kuralları yazılıdır, resmî olmayan grupların kuralları çoğu zaman sözlüdür.
• Primer grupta ilişki kişiseldir; sekonder grupta ilişki rol ve kurum üzerinden kurulur.
• Normun yazılı olması gerekmez; sınıfta sessizce oluşmuş kurallar da normdur.
• Uyum davranışı uzun süreli olursa kişinin kendi görüşünü saklamasına ve uyum hatasına yol açabilir.
• Sosyal medya grupları iletişimi hızlandırırken yanlış anlaşılma ve aşırı tepki riskini de artırır.

Kendini dene

Aşağıdaki sorular konunun farklı yönlerini yoklar. Önce kendin çöz, sonra cevap anahtarına bak; eğer bir soruyu yanlış yaptıysan yukarıdaki ilgili bölüme geri dön.

1. Bir kurum çatısı altında çalışan memurların oluşturduğu grup için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? (Şıklar: Grubun üyeliği kurum tarafından belirlenir · Grubun kuralları yazılıdır · Grubun üyeleri birbirini tanımak zorunda değildir · Grubun kurallarını üyeler kendi istekleriyle belirler)
2. Üyelerin çoğu birbirini kişisel olarak tanımayan, ilişkinin bir kurum ya da rol üzerinden kurulduğu grup türü hangisidir? (Şıklar: Primer grup · Sosyal medya grubu · Komşuluk grubu · Sekonder grup)
3. Bir grup oluşmasının temel ölçütleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır? (Şıklar: Ortak amaç ve düzenli iletişim · Ortak yaşam yeri bulunması · Aynı mesleği yapma şartı · Aynı okulu bitmiş olma)

Cevap anahtarı: 1) Grubun kurallarını üyeler kendi istekleriyle belirler — Memurların oluşturduğu resmî grupta kurallar kurumun belirlediği yazılı kurallara göre saptanır. Bu grupta üyelerin birbirini tanıması da beklenmez. Resmî olmayan grupta kurallar üyelerin kendi istek…

2) Sekonder grup — Yüz yüze tanışmanın değil, kurum ve rol üzerinden ilişkinin ağır bastığı gruplara sekonder grup denir. Bir hastanedeki hemşireler ya da bir okuldaki memurlar buna örnektir.

3) Ortak amaç ve düzenli iletişim — Grup; ortak amaç, düzenli etkileşim, üyelerin birbirini tanıması ve gruba ait olma duygusuyla oluşur. Ortak yaşam yeri, meslek ya da aynı okulu bitirmek zorunlu ölçütler arasında sayılmaz. Belirleyic…

İlgili konular

Bu konuyu öğrenmek şu başlıkları da kolaylaştırır. Aynı üniteden ve sonraki üniteden ikişer konu seçtik:

• Millî Meseleler Karşısında Türk Toplumunun Tutum ve Davranışları — aynı ünitede, bir sonraki adım.
• Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — aynı ünitede, bir sonraki adım.
• Osmanlı'nın Kuruluşu ve Yükselişi — sonraki ünitenin başlangıcı; konuyu genişletir.
• Osmanlı'da Değişim ve Yenilikler — sonraki ünitenin başlangıcı; konuyu genişletir.

Kaynak notu

Bu derste Gruplarda ve Sosyal Hayatta İletişimin Önemi konusu için kullanılan sayısal değerlerin tamamı adım adım gösterilerek hesaplandı; yaklaşık değer gereken yerde yaklaşık ifadesi açıkça yazıldı. Bu anlatım başka bir kitaptan cümle aktarmadan, konunun tanım ve kural düzeni yeniden yazılarak hazırlandı.

Ayrıca derste şu açık uçlu görevler yer alıyor; her biri puanlıdır ve kendi cevabını yazmanı ister:

• Sınıfınızda grup iletişimini güçlendirecek üç uygulama nedir ve bu uygulamaları nasıl hayata geçirirsiniz? (25 puan)
• Arkadaşınız sınıfta kendi görüşünü söylemekten çekiniyorsa bu duruma yönelik nasıl bir öneri yazarsınız? (20 puan)
• Sosyal medyada paylaşılan bir haberi doğrulamadan yaymamanın neden önemli olduğu açıklayınız? (15 puan)

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Sınıf arkadaşlarının oluşturduğu çevrim içi gruba yeni katılan bir öğrenci, gönderilen bir haberi doğrulamadan paylaşmıştır. Hangi sorun yaşanmıştır?

1. Adım 1: Grupta mesaj çok sayıda kişiye kısa sürede iletilmektedir.
2. Adım 2: Yazarın yükümlülüğü olmayan yorumlar yanlış anlaşılma ve aşırı tepki doğurabilir.
3. Adım 3: Grupta doğrulama ve saygılı paylaşım kuralları belirlenmemiştir.

Sonuç/cevap: Sosyal medya gruplarında düşünmeden paylaşmak, grup iletişimini bozan bir davranıştır; doğrulama kuralı belirlenmelidir.