7. SınıfSosyal Bilgiler
Demokrasi ve Cumhuriyet — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Demokrasiyi halkın egemenliğine dayalı yönetim biçimi olarak tanımlar.
- Demokrasinin temel ilkelerini örnek olaylarla açıklar.
- Cumhuriyet yönetimini diğer yönetim biçimleriyle karşılaştırır.
- Bireyin yönetime katılma yollarını belirtir.
- Hukuk devleti ve insan haklarının demokrasideki yerini değerlendirir.
Önemli noktalar
- Demokraside egemenlik millete aittir ve yetki ancak özgür seçimlerle kullanılır.
- Seçimler özgür, gizli ve belirli aralıklarla yapılmalıdır.
- Cumhuriyet, devlet başkanının seçimle işbaşına gelmesini gerektirir.
- Kuvvetler ayrılığı yetkilerin tek elde toplanmasını engeller.
- Hukuk devletinde yöneten de yönetilen de aynı kurallara bağlıdır.
- Katılım yolu geniş olan toplumlarda kamu denetimi de güçlüdür.
Formüller ve kurallar
- Demokrasi: halkın egemenliğine dayalı yönetim biçimi
- Millî egemenlik: yetki kayıtsız şartsız milletindir
- Kuvvetler ayrılığı: yasama, yürütme ve yargı ayrı erklerdir
- Cumhuriyet: devlet başkanı seçimle belirlenir, Türkiye'de 29 Ekim 1923
- Temsil ilkesi: halk yetkisini seçtiği temsilciler kullanır
- Hukuk devleti: devlet de hukuka uyar, herkes kanun önünde eşittir
- Katılım: oy, parti, dernek, dilekçe, muhtarlık ve belediye hizmetleri
Sık yapılan hatalar
- Cumhuriyet ile demokrasiyi aynı sanmak: Cumhuriyet devlet başkanının seçimini, demokrasi yönetimin bütününün halka dayanmasını anlatır.
- Demokrasiyi yalnızca oy kullanmak sanmak: Hukukun üstünlüğü, katılım, çoğulculuk ve denetim de demokrasinin şartıdır.
- Kuvvetler ayrılığını yasama ile sınırlamak: Yürütme ve yargı da ayrı erklere sahiptir ve denge kurar.
- Hukuku yalnızca vatandaşa uygulamak: Hukuk devletinde devletin kendisi de yasalarla bağlıdır.
- Katılımı yalnızca seçimle sınırlamak: Dernek, sendika, dilekçe ve belediye hizmetleri de katılım yoludur.
Hızlı tekrar ipuçları
- İlke sorularında egemenlik kimde diye başla; yetki halktaysa demokrasi şıkkını ara.
- Yönetim biçimi sorularında devlet başkanının nasıl geldiğine bak: miras-monarşi, seçim-cumhuriyet.
- Katılım sorularında seçim dışındaki yolları (dernek, dilekçe, muhtarlık) da gözden geçir.
- Anayasa ve insan hakları sorularında tarihleri kısa tut: beyanname 1948, Cumhuriyet 1923.
- Eşitlik ve özgürlük şıklarında ayrımcılığı anlatan seçenekleri hemen ele.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Demokrasi ve Cumhuriyet konusunun çözümlü sorularını çöz.