7. SınıfSosyal Bilgiler
Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Nüfusu ve nüfusun temel özelliklerini (yaş yapısı, artış, yoğunluk) açıklar.
- Nüfus dağılışını etkileyen doğal ve beşeri faktörleri örneklerle ayırt eder.
- İç ve dış göçlerin nedenlerini ve sonuçlarını değerlendirir.
- Kır ve kent yerleşmelerini özelliklerine göre karşılaştırır.
- Nüfus politikalarının amaçlarını kalkınma ile ilişkilendirerek yorumlar.
Önemli noktalar
- Türkiye'nin nüfusu dengeli dağılmamıştır; batı bölgeleri nüfusu kendine çekmiştir.
- Sanayi, ulaşım ve hizmetler nüfusu çeken en güçlü beşeri faktörlerdir.
- Kentleşme oranı yükselirken kırsalda yaşlı nüfus oranı artmaktadır.
- Yoğunluk, nüfusun ülke geneline eşit dağıldığını göstermez.
- Göç hem kenti hem kırsalı değiştirir; sonuçları iyi ve kötü yönleriyle değerlendirilmelidir.
- Nüfus politikalarının amacı nüfusu azaltmak değil, yaşam kalitesini ve kalkınmayı artırmaktır.
Formüller ve kurallar
- Nüfus: ülke sınırlarında belirli anda yaşayan insanların toplamı
- Nüfus yoğunluğu = Nüfus / Yüzölçümü (kişi/km²)
- Doğal faktörler: iklim, yer şekilleri, toprak, su, yer altı kaynakları
- Beşeri faktörler: sanayi, ulaşım, turizm, eğitim, sağlık
- Kır yerleşmesi: köy, mezra, yayla, oba, çiftlik
- Kent yerleşmesi: belde, ilçe, il merkezi
- Göç: iç göç (kırdan kente) ve dış göç (ülke dışı) olarak ikiye ayrılır
Sık yapılan hatalar
- Nüfusun dengeli dağıldığını sanmak: Türkiye'de nüfus batıda yoğunlaşır, doğuda seyrekleşir; yoğunluk ortalaması yanıltır.
- Yalnızca doğal faktörleri saymak: Sanayi, ulaşım ve eğitim gibi beşeri faktörler de yerleşimi belirler.
- Yaylayı kent yerleşmesi saymak: Yayla, mezra ve oba kır yerleşmeleridir; belde ve ilçe kent yerleşmesidir.
- Yoğunluğu nüfus ile karıştırmak: Nüfus bir ülkedeki kişi sayısı, yoğunluk ise km²'ye düşen kişi sayısıdır.
- Göçün yalnızca kenti etkilediğini sanmak: Kırsalda iş gücü kaybı ve yaşlı nüfus artışı da göcün sonucudur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Faktör sorularında doğanın verdiği ile insanın yaptığı ayrımını yap, cevap çoğu zaman bu ayrımdadır.
- Yoğunluk sorusunda formülü yazıp birimi kontrol et; birim şıklarda farklı verilebilir.
- Yerleşim türlerini geçim kaynağıyla hatırla: tarım-kır, sanayi ve hizmet-kent.
- Göç sorularında önce nedeni, sonra sonucu ayrı ayrı değerlendir, tek yönlü düşünme.
- Nüfus politikası sorularında nüfusu azaltmak şıkkını ele; amaç dengeli ve nitelikli nüfustur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme konusunun çözümlü sorularını çöz.