7. SınıfMatematik
Kategorik ve Nicel (Sürekli) Veri Dağılımları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Veriyi kategorik ve nicel olarak sınıflandırır ve örnek verir.
- Nicel verilerin kesikli ya da sürekli değişken olduğunu belirler.
- Sütun, çizgi, daire grafik ve histogramın hangi durumda kullanılacağını açıklar.
- Aritmetik ortalamayı hesaplar ve verinin merkezini yorumlar.
- Medyan ve mod değerini bulur, ortalama ile karşılaştırır.
- Açıklık değerini hesaplayarak verinin yayılımını yorumlar.
Önemli noktalar
- Kategorik veri ölçülemez, yalnızca durum belirtir ve sayılarla ifade edilemez.
- Nicel veri ölçülebilir; iki değer arasında kesintisiz alabiliyorsa sürekli, yalnızca tam sayı alabiliyorsa kesiklidir.
- Veri sayısı çift olduğunda medyan, ortadaki iki değerin ortalaması olarak bulunur.
- Veri grubunda hiçbir değer tekrar etmiyorsa mod yoktur.
- Açıklık, en büyük değer ile en küçük değerin farkıdır ve verinin yayılımını gösterir.
- Sütun grafikte sütunlar arasında boşluk bırakılır, histogramda sütunlar bitişik çizilir.
- Çizgi grafik zamanla değişen ölçümleri, daire grafik ise bütünün parçalarını göstermek için seçilir.
Formüller ve kurallar
- Aritmetik ortalama = (verilerin toplamı) / (veri sayısı)
- Medyan = veriler sıralandığında ortada kalan değer
- Çift sayıda veride medyan = ortadaki iki değerin ortalaması
- Mod = en çok tekrar eden değer
- Açıklık (aralık) = En büyük değer − En küçük değer
- Sütun grafikte sütun yüksekliği = ilgili değere sahip veri sayısı
- Daire grafikte dilimlerin toplamı = 360 derece
Sık yapılan hatalar
- Kategorik veriyi ortalama ya da medyanla ölçmek: Göz rengi veya kan grubu sayısal değer almaz, yalnızca sınıflanır. Bu verilerin merkezini veren ölçüt moddur, ortalamadır.
- Sürekli değişkeni kesikli saymak: Boy 146,3 cm ve 146,4 cm arasındaki her değeri alabildiği için süreklidir. Kesikli olması için yalnızca tam sayılar arasında olması gerekir.
- Modu en büyük değer sanmak: Mod en çok tekrar eden değerdir, en büyük değer değildir. En büyük değer verinin sonudur, tepe değeri onun ortasında aranır.
- Medyanı sıralamadan bulmak: Medyan için veriler önce küçükten büyüğe sıralanır. Sıralama yapılmadan ortadaki sayı alınırsa sonuç yanlış olur.
- Histogramı sütun grafikle aynı sanmak: Histogramda sütunlar aralıkları temsil ettiği için bitişik çizilir. Sütun grafikte ise sütunlar arasında boşluk bırakılır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Veriyi sınıflandırırken önce ölçüp ölçemediğini sor; ölçülemiyorsa kategoriktir.
- Medyan için verileri sıralamayı, ortalama için toplamı bulmayı unutma.
- Uç değerler çok büyükse ortalamayı değil medyanı kullan; bu seçim gerekçesiyle birlikte yazılır.
- Grafik seçerken önce verinin türünü, sonra grafik türünü belirle; yanlış grafik yanlış yorum yaptırır.
- Açıklığı bulurken yalnızca en büyük ve en küçük değere bakman yeterlidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Kategorik ve Nicel (Sürekli) Veri Dağılımları konusunun çözümlü sorularını çöz.