7. SınıfFen Bilimleri
İş, Enerji ve Enerji Dönüşümleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bir kuvvetin yaptığı işi bağıntısını kullanarak hesaplar.
- Gücün iş ve zamanla ilişkisini açıklar.
- Birimlerin (joule, watt) ne anlama geldiğini belirtir.
- Günlük hayatta karşılaşılan enerji dönüşümlerini örneklerle açıklar.
- Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarını ayırt eder.
Önemli noktalar
- İş yapılabilmesi için cismin kuvvet yönünde yer değiştirmesi gerekir.
- Kuvvet uygulanmış ama cisim kıpırdamamışsa yapılan iş sıfırdır.
- Güç, işin ne kadar sürede yapıldığını gösterir; süre azalırsa güç artar.
- Enerji birimini hesap ederken watt ile saniyenin çarpımı joule verir.
- Ampulde elektrik enerjisi hem ışığa hem ısıya dönüşür.
- Kömür, petrol ve doğal gaz yenilenemez enerji kaynaklarıdır.
Formüller ve kurallar
- İş = kuvvet × yer değiştirme: W = F · d
- İş birimi: joule (J); 1 J = 1 N · m
- Güç = iş / zaman: P = W / t
- Güç birimi: watt (W); 1 W = 1 J/s ve 1 kW = 1000 W
- Cihazın tükettiği enerji = güç × süre: E = P · t
- Enerjinin korunumu: enerji yok edilmez, yalnızca biçim değiştirir
- Yenilenebilir enerji: güneş, rüzgâr, su, jeotermal, biyokütle
Sık yapılan hatalar
- Kuvvet uygulanınca iş yapıldığını sanmak: Cisim kuvvet yönünde yer değiştirmiyorsa yapılan iş sıfırdır, örneğin duvara itilen duvar kıpırdamaz.
- İş ile gücü karıştırmak: İş joule ile, güç ise birim zamanda yapılan iş olduğu için watt ile ölçülür.
- Güç hesabında zamanın birimini kontrol etmemek: P = W / t bağıntısında süre saniye cinsinden alınmalıdır, dakika olduğu gibi kullanılmamalıdır.
- Enerji dönüşümünde enerjinin yok olduğunu düşünmek: Enerji yok olmaz, yalnızca biçim değiştirir; ısıya geçen kısım yararsızdır fakat kaybolmaz.
- Fosil yakıtları yenilenebilir sanmak: Kömür, petrol ve doğal gaz milyonlarca yılda oluşur ve yenilenemez enerji kaynaklarıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- İş sorularında önce kuvvetin yönü ile yer değiştirme yönü aynı mı diye bak, aksi hâlde hesap yapma.
- Birimleri yazarak çöz: F verilmişse N, yol verilmişse m, süre verilmişse s; sonuç joule ve watt olur.
- Aynı işi iki makine yapıyorsa daha kısa sürede bitirenin gücü daha büyüktür, bu kalıp sık çıkar.
- Enerji dönüşümü sorularında oku başlangıçtan sona doğru izle, elektrikle başlayan seçeneklerde ışık, ısı ve hareket ayrı ayrı kontrol edilir.
- Yenilenebilir kaynak sorularında fosil yakıtları eleme yöntemiyle hemen ayır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İş, Enerji ve Enerji Dönüşümleri konusunun çözümlü sorularını çöz.