Söz Sanatları ve Metin Türleri — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Başlıca söz sanatlarını örneklerle ayırt eder.
• Benzetmenin ögelerini bir metin içinde belirler.
• Şiirin yapı birimlerini tanır.
• Masal, fabl, destan ve hikâyeyi özellikleriyle karşılaştırır.
• Bir metnin türünü gerekçelendirerek belirler.

Önemli noktalar

• Benzetmede benzetme yönü olmadan cümle bir sanat oluşturmaz.
• Kişileştirme ile benzetmenin farkı, benzerlik kurulup kurulmamasıdır.
• Redif, kafiyeden önce tekrarlanan ek veya sözcüktür.
• Fabl türünde amaç olayı anlatmak değil, ders vermektir.
• Destan, tek bir yazarın değil, toplumun ürünüdür.
• Deneme, yazarın düşünce ve duygusunu serbestçe anlattığı yazılardır.
• Günlük, belirli bir tarihin kişisel ve gizli kayıtlarını içerir.

Formüller ve kurallar

• Benzetme ögeleri: benzetilen, benzetme, benzetme yönü ve benzetme ölçütü.
• Benzetme yönü kalıpları: gibi, miş gibi, edasıyla, çasıyla, yüzlü.
• Abartma: gerçeği olduğundan büyük ya da küçük göstermektir.
• Kişileştirme: cansız varlıklara insan özelliği vermektir.
• Şiirin birimleri: dize ve kıta; ses uyumu: kafiye; tekrarlanan ek: redif.
• Masalda olağanüstülük, fablde hayvan kahraman ve ders temeldir.
• Destan, bir ulusun kahramanlık mücadelesini anlatan toplumsal ürünüdür.
• Hikâye tek olayı, roman ise çok olay ve çok kişiyi anlatır.

Sık yapılan hatalar

• Benzetme ile kişileştirmeyi karıştırmak: Benzetmede iki varlık arasında benzerlik kurulur, kişileştirmede ise yalnızca cansız varlığa insan özelliği verilir.
• Abartmayı gerçek bilgi sanmak: Gözyaşları sel oldu ifadesinde gerçek bir sel yoktur, durum olduğundan büyük gösterilmiştir.
• Redif ile kafiyeyi aynı sanmak: Kafiye dizelerin sonunda ses benzerliği, redif ise kafiyeden önce tekrarlanan ek ya da sözcüktür.
• Fablda olayı anlatmayı amaç sanmak: Fablın amacı kısa bir olayla ders vermektir.
• Destanı tek bir yazarın eseri sanmak: Destan, toplumun ortak ürünüdür ve zamanla biçimlenir.
• Hikâye ile romanın yalnız uzunlukla ayrıldığını düşünmek: Hikâyede tek olay ve az kişi, romanda çok olay ve çok kişi bulunur.

Hızlı tekrar ipuçları

• Sanat sorularında ipucu kelimeyi ara: gibi, miş gibi benzetmeyi; aşırılık abartmayı; insan eylemi kişileştirmeyi ele verir.
• Benzetme ögesi sorularında önce benzerlik kurulan iki varlığı ayrı ayrı yaz, yönü ve ölçütü sonra bul.
• Tür sorularında kahramana bak: hayvan ise fabl, ulus kahramanı ise destan, olağanüstü olay ise masal.
• Şiir sorularında dizeleri alta alta yaz; kıta, kafiye ve redif orada kendini belli eder.
• Karşılaştırmalı sorularda üç başlıkta tablo kur: kahraman, olay, uzunluk; yanıt bu tabloyadan çıkar.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Söz Sanatları ve Metin Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin