6. SınıfSosyal Bilgiler

İklim ve Bitki Örtüsü — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

İklimi etkileyen coğrafi faktörleri belirtir.
Türkiye'deki başlıca iklim tiplerini özelliklarıyla karşılaştırır.
Yağış rejimlerini mevsimlere göre yorumlar.
İklim ile bitki örtüsü arasındaki ilişkiyi açıklar.
İklimin tarım, barınma ve ulaşım üzerindeki etkilerini örneklerle değerlendirir.

Hava durumu kısa süreli olayları, iklim ise yıllar boyunca oluşan ortalamayı ifade eder.
Maki, yaz kuraklığına dayanıklı çalı formunda bir bitki topluluğudur.
Fındık ve çay Karadeniz iklimi, zeytin ve portakal Akdeniz iklimi ile ilişkilidir.
Yıllık sıcaklık farkının en az olduğu yerler denize yakın kıyı şeritleridir.
Yağış, nemli hava dağ yamaçlarına çarpıp yükselerek yoğuştuğunda artar.
Karasal iklimin etkili olduğu iç kesimlerde çatılar kar ve yağmura dayanıklı olarak yapılır.
İklim verisi, ulaşım planlamasında buzlanma ve sis riskini belirlemede kullanılır.

Yükselti arttıkça sıcaklık düşer: ortalama 100 metrede yaklaşık 0,5-0,6 °C azalır.
Denizden uzaklaştıkça karasallık artar, yıllık sıcaklık farkı büyür.
Akdeniz iklimi: yaz kurak, kış yağışlı; bitki örtüsü maki ve turunçgillerdir.
Karadeniz iklimi: yıl boyu ılık ve yağışlı; orman ve tarım ürünleri yaygındır.
Karasal iklim: yaz sıcak ve kurak, kış soğuk ve karlı; bitki örtüsü bozkırdır.
Yağışın bol olduğu yamaçlar yeşil, gölge kalan kesimler kuraktır.
Bitki örtüsü, iklimin en görünür ve en kolay okunan göstergesidir.

İklim ile hava durumunu karıştırmak: Hava durumu günlük olaylardır; iklim, uzun yıllar boyunca oluşan ortalama değerler bütünüdür.
Fındığı ve çayı Akdeniz bölgesinde yetiştirmek: Bu ürünler Karadeniz ikliminin nemli ve yağışlı koşullarında yetişir, yaz kuraklığına dayanamaz.
Yükseldikçe sıcaklığın arttığını sanmak: Yükselti arttıkça sıcaklık düşer; 1500 metre yükseklikte mevsim sıcaklığı bariz şekilde düşüktür.
Makiyi yüksek dağ ormanı sanmak: Maki, kıyı kesimlerde yaz kuraklığına uyum sağlamış çalı formundaki bir bitki topluluğudur.
Karasal iklimi yalnızca sıcak bölgelerde aramak: Karasal iklim iç ve doğu kesimlerde, özellikle yüksek yaylalarda çok soğuk kışlarla birlikte görülür.
Yağış miktarını bitki örtüsüyle ilişkilendirmemek: Bol yağışlı yamaçlar ormanlık, az yağışlı iç kesimler bozkırdır; bu ilişki soruların çıkış noktasıdır.

İklim sorusunda önce kıyı mı iç kesim mi diye sor; konum, iklimin ilk göstergesidir.
Bitki örtüsü sorularında ağaç tarihini değil, iklim bağlantısını düşün: maki- Akdeniz, bozkır- karasal, orman- Karadeniz.
Sıcaklık sorularında yükselti farkını 100 metrede 0,5 °C kabul ederek hızlı hesapla.
Tarım sorularında ürünle bölgeyi eşleştir; çay ve fındık Karadeniz, zeytin Akdeniz, buğday iç kesim sorularının cevabıdır.
Mevsim yağışı sorularında hangi ayda yoğunlaştığını yaz; kış yağışı Akdeniz'in, her mevsim yağış Karadeniz'in imzasıdır.