6. SınıfSosyal Bilgiler

Telif ve Patent Süreci — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Telif hakkının neyi koruduğunu açıklayarak eser türlerini sınıflandırır.
Telif hakkının nasıl doğduğunu ve koruma süresini belirtir.
Patent, tasarım ve model arasındaki farkları karşılaştırır.
Kaynak gösterme ve eğitim amaçlı kullanım konusundaki kuralları uygular.
Telif ihlaline karşı izlenecek yolları ve hak sahibinin sorumluluklarını belirtir.

Telif hakkı, eseri meydana getiren kişinin emeğini koruyan bir haktır.
Eser; edebî, güzel sanat, bilimsel eser, bilgisayar programı ve sesli görüntülü eser olarak sınıflandırılır.
Kişisel haklar; adını belirtme, bütünlüğü koruma gibi, iktisadi haklar; çoğaltma, yayma, işletme gibi haklardır.
Telif hakkı eserin yaratılmasıyla otomatik doğar; kayıt zorunlu değildir.
Alıntı yaparken kaynak göstermek, eser sahibinin emeğine saygının temelidir.
Eğitim ve araştırma amacıyla yapılan sınırlı kullanım mevzuattan istisna sayılabilir.
Patent, teknik icadı korur ve başvuru ile tescil gerektirir.
İhlalde izlenen yol; uyarı, talep, dava ve uygulama aşamalarından oluşur.

Telif hakkı, eseri meydana getiren kişinin eser üzerindeki haklarının tümüdür.
Telif hakkı eserin yaratılmasıyla doğar; tescil şartı aranmaz.
Telif hakları; kişisel haklar ve iktisadi (malî) haklar olarak ikiye ayrılır.
Alıntı ve özetlemede kaynak göstermek zorunludur.
Eğitim ve araştırma amacıyla sınırlı ölçüde kullanım istisna sayılabilir.
Patent, teknik bir bilgiyi korur; başvuru ve tescil ile doğar.
Patent koruma süresi kural olarak yirmi yıldır.
Tasarım görünüş güzelliğini, model ise ürün şekline ait çözümleri korur.
Paris Sözleşmesi endüstri mülkiyetini, Bern Sözleşmesi telif haklarının uluslararası korunmasını amaçlar.

Telif hakkının kayıt şartı olduğunu düşünmek: Telif hakkı eserin yaratılmasıyla otomatik doğar; tescil zorunlu bir aşama değildir.
Kaynak göstermeyi atlamak: Alıntı ve özetlemede kaynak göstermek, hem etik hem hukukî bir zorunluluktur.
Telif ile patenti aynı saymak: Telif eseri, patent teknik icadı korur ve tescil gerektirir; süre ve doğuş biçimi de farklıdır.
İzinsiz kullanımı önemsiz saymak: İzinsiz kopyalama, yayma ve temsil etme ciddi hukukî ve idari sonuçlar doğurur.
Eğitim amaçlı istisnayı sınırsız saymak: İstisna yalnızca belirli koşullarda ve sınırlı ölçüde geçerlidir.

Telif sorularında önce korunan şeyin eser mi icat mı olduğunu belirleyin.
Doğuş biçimi sorusunda telifin otomatik, patentin tescille doğduğunu hatırlayın.
Kaynak gösterme sorularında künye bilgilerinin neleri içerdiğini yazmayı deneyin.
İhlal durumunda uyarı, talep, dava ve uygulama sırasını koruyun.
Süre sorularında patent için kural olarak yirmi yıl olduğunu, telif için sürenin uzun ve eser sahibinin ölümüne bağlı olduğunu ayırt edin.