Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Direnç kavramını tanımlar ve birimini (ohm) belirtir.
• Direncin ampermetre, voltmetre ve ohmmetre ile nasıl ölçüldüğünü açıklar.
• Telin direncinin cinsine, uzunluğuna, kesit alanına ve sıcaklığına bağlı olduğunu gösterir.
• R = ρ × l / S bağıntısını kullanarak bağımsız değişken etkisini açıklar.
• Ohm yasasından yararlanarak gerilim, akım ve direnç arasındaki ilişkiyi hesaplar.
• Uzun hatlarda kalın kablo kullanılmasının nedenini gerekçelendirir.

Önemli noktalar

• Direnç birimi ohm (Ω)'dur ve akımın geçişini zorlaştıran özelliktir.
• Aynı gerilim altında direnç büyüdükçe akım azalır.
• Sabit sıcaklıkta direnç, telin uzunluğuyla doğru orantılıdır.
• Kesit alanı arttıkça direnç azalır.
• Direnç telin cinsine bağlıdır; iyi iletken tellerde direnç daha küçüktür.
• Metal bir tel ısıtıldığında direnci artar.
• Ampermetre seri, voltmetre paralel bağlanır; direnç ohmmetre ile ölçülür.
• Uzun mesafelerde kalın kablo kullanılmasının nedeni direncin küçük olmasıdır.

Formüller ve kurallar

• Direncin birimi ohm (Ω), sembolü R ile gösterilir
• Telin direnci bağıntısı: R = ρ × l / S
• ρ özdirenç katsayısı, l uzunluk, S kesit alanıdır
• Ohm yasası: I = V / R
• Gerilim akımla direncin çarpımına eşittir: V = I × R
• Uzunluk iki katına çıkarsa direnç iki katına, kesit alanı iki katına çıkarsa direnç yarıya iner

Sık yapılan hatalar

• Kesit alanı ile direnç bağıntısını ters kurmak: Kesit alanı arttıkça direnç azalır; uzunluk arttıkça ise direnç artar.
• Aynı cins tel için direncin sabit olduğunu düşünmek: Tel cinsi aynı olsa bile uzunluk ve kesit alanı değiştikçe direnç değişir.
• Direncin birimini volt ya da amper sanmak: Direncin birimi ohm (Ω), akımın birimi amper (A), gerilimin birimi volt (V)'tur.
• Ampermetreyi paralel bağlamak: Ampermetre akımı ölçtüğü için devreye seri bağlanır; paralel bağlanırsa devre bozulur.
• Ohmmetre ölçümünde devrenin kapalı olmasını beklemek: Ohmmetre direnci kendi kaynağıyla ölçer; bu nedenle devre kapalı olmamalıdır.
• Ohm yasasında akım ile gerilimi yer değiştirmek: Akım gerilimin dirence bölümüdür; gerilim ise akımla direncin çarpımına eşittir.

Hızlı tekrar ipuçları

• Direnç sorularında önce bağımsız değişkeni belirle: uzunluk mu, kesit alanı mı, cins mi?
• R = ρ × l / S bağıntısında kesit alanı altta olduğu için ters orantılı olduğunu hatırla.
• Ohm yasası sorularında birimi yanına yaz; V, A ve Ω karışmaması hesabı güvenli kılar.
• Uzunluk, kesit alanı ve cins değişikliklerini aynı soruda birden soruyorsa değişenleri tek tek uygula.
• Ampermetre seri, voltmetre paralel kuralını tablo çizerek hazırla; bağlanma sorularında işe yarar.
• Isıtıcı ve sigorta gibi günlük aygıtların neden direnç gösterdiğini bu bağıntılarla ilişkilendir.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin