6. SınıfFen Bilimleri

Maddenin Hâl Değişim Noktaları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kaynama noktası ile erime-donma noktasını tanımlar ve maddelerin ayırt edici özelliği olarak kullanır.
Hâl değişim sırasında sıcaklığın neden sabit kaldığını ısı alışverişiyle açıklar.
Saf suyun donma ve kaynama noktalarını bilir, bunların bağlı olduğu koşulları belirtir.
Basıncın kaynama noktasını nasıl etkilediğini açıklar.
Hâl değişim ısısı kavramını tanımlar ve günlük hayattan iki örnek verir.
Arı madde ile karışımların hâl değişim noktaları arasındaki farkı belirtir.

Kaynama noktası sıvının gazlaşmaya başladığı, erime noktası ise katı ile sıvının birbirine dönüştüğü sıcaklıktır.
Hâl değişim sırasında sıcaklık sabit kalır, madde ise ısı alır ya da verir.
Deniz seviyesinde saf suyun kaynama noktası 100 °C, donma noktası 0 °C'dir.
Basınç arttıkça kaynama noktası yükselir, basınç azalınca düşer.
Yüksek yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar ve yemek daha geç pişer.
Arı maddelerin hâl değişim noktaları sabit olduğu için ayırt edici özellik olarak kullanılır.
Karışımlarda çözünen madde, donma noktasını düşürür ve kaynama noktasını yükseltir.

Kaynama noktası, sıvının gaz hâline geçmeye başladığı sıcaklıktır
Erime (donma) noktası, katı ile sıvı hâl arasındaki geçiş sıcaklığıdır
Deniz seviyesinde saf suyun kaynama noktası 100 °C, donma noktası 0 °C'dir
Hâl değişim sırasında maddeyi değiştirmeden harcanan ısıya hâl değişim ısısı denir
Basınç arttıkça kaynama noktası yükselir, basınç azalınca düşer
Arı maddelerin hâl değişim noktaları sabittir ve ayırt edici özelliktir

Hâl değişimde sıcaklığın yükseldiğini düşünmek: Isı alınsa bile enerji tanecikleri hâl değiştirmeye harcanır; bu yüzden sıcaklık sabit kalır.
Suyun her yerde aynı sıcaklıkta kaynadığını varsaymak: Kaynama noktası basınca bağlıdır; yüksek yerlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar.
Kapalı kapta kaynama noktasının düştüğünü düşünmek: Kapalı kapta biriken buhar basıncı artırır ve kaynama noktası yükselir.
Erime noktası ile donma noktasını farklı değerler sanmak: Aynı madde için bu iki değer aynı sıcaklığa karşılık gelir.
Şekerli suyun daha kolay donduğunu düşünmek: İçine çözünen madde katılan suyun donma noktası düşer, yani daha düşük sıcaklıkta donar.
Hâl değişim ısısını kaynama noktasıyla karıştırmak: Hâl değişim ısısı, hâl değiştirmek için gereken enerjidir; kaynama noktası ise bir sıcaklık değeridir.

Bir sıcaklığın hâl değişim noktası olup olmadığını anlamak için onu saf suyun iki değeriyle karşılaştır.
Hâl değişim sorularında önce 'madde ısı alıyor mu veriyor mu' sorusunu sor; ikinci adımda sıcaklığa bak.
Kaynama sorularında dağ, uçak ya da kapalı kap gibi ortam koşulunu bul; basıncın etkisini unutma.
Tabloyu doldururken dört hâl değişimin de ısı yönünü doğru yaz; yönü ters yazmak en sık hatadır.
Donma noktası sorularında 'saf mı karışım mı' ayrımını yap; karışımlarda değer değişir.
Yemek pişirme örneklerini dağ ve tencere gibi somut durumlardan seç; basınç etkisi somutlaşınca kalıcı olur.