6. SınıfBilişim Teknolojileri
Dijital Etik ve Yasal Sorumluluk — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Telif hakkı ve lisans türlerinin kapsamını açıklar.
- Adil kullanım ve atıf kurallarını uygular.
- Dijital zorbalık durumunda izlenecek yolu belirler.
- Kişisel verinin yasal koruma çerçevesini değerlendirir.
- Dijital ayak izi ve veri minimizasyonu bilincini kazanır.
Önemli noktalar
- Eser telif hakkı için kayıt gerektirmez, kendiliğinden korunur.
- Açık lisans dahi çoğu zaman atıf şartını korur.
- Siber zorbalıkta silmeden kanıt saklamak önemlidir.
- Kişisel veri 6698 sayılı kanunla korunur ve amaçla sınırlıdır.
- Çocukların kişisel verisi için veli onayı aranır.
Formüller ve kurallar
- Telif = Eser sahibinin çoğaltma, yayma ve değiştirme yetkisi.
- Lisans: Tam koruma / Açık (şartlı) / Ticari değil.
- Adil kullanım = Sınırlı bölüm + Eğitim-eleştiri amacı + Kaynak gösterme.
- KVKK 6698: Belirli amaç + Sınırlı işleme + Rıza/Bilgilendirme.
- Dijital ayak izi = Paylaşım + Yorum + Konum + Ziyaret kayıtları.
Sık yapılan hatalar
- Açık lisansı serbestçe kullanma sanmak: Açık lisans bile atıf ve şartlara uyar; kaynak belirtmeden kullanmak ihlaldir.
- Alıntıyı kaynaksız kullanmak: Kaynak gösterilmeden bilgi ve görsel almak hem etik hem yasal sorundur.
- Zorbalık mesajlarını silmek: Kanıt silinirse şikâyet ve inceleme zorlaşır; önce ekran görüntüsü saklanır.
- Her istenen bilgiyi doldurmak: Formlarda alakasız kişisel bilgi vermek gereksiz veri işlenmesi, yani risk demektir.
- Yaygın hata 5: Dijital Etik ve Yasal Sorumluluk konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Lisans sorularında şart kelimesini yakala: atıf, ticari değil, aynı lisans.
- Zorbalık sorularında bildir ve kanıt sakla seçeneğini seç.
- Kanun sorularında 6698 kişisel veri, 5651 internet içeriği diye eşleştir.
- Veri sorularında 'bu bilgi gerekli mi' sorusuyla gereksizi ele.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Dijital Etik ve Yasal Sorumluluk konusunun çözümlü sorularını çöz.