5. SınıfTürkçe

Ses ve Harf Bilgisi: Ünsüz Olayları ve Anlam — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ünlü ve ünsüzleri tanıyıp sert, yumuşak ve ne sert ne yumuşak olan ünsüzleri ayırt edebilir.
Ses değeri ile hece değeri kavramlarını karşılaştırıp açıklayabilir.
Ünsüz yumuşaması, benzeşmesi ve kaynaştırması olaylarını kesin örneklerle tanıyıp birbirinden ayırt edebilir.
Harf ya da ünlü değiştiği için anlamı değişen sözcükleri cümle içinde doğru yorumlayabilir.

Ünsüz tek başına hece oluşturmaz, mutlaka bir ünlüye bağlanır.
Ses değeri harfin yalnız kendisinden okunduğundaki sesidir; hece değeri ise hece içindeki sırasına göre aldığı değerdir.
Yumuşamada kökteki k, g, h ünsüzü; p ünsüzü ise ek geldiğinde ğ ya da b biçimine döner.
Benzeşmede ek söz konusu değildir; olay sözcüğün kendi içinde gerçekleşir.
Kaynaştırmada iki ünsüz birleşip tek ünsüz hâline gelir: kırk, ağdı, ağdın.
Harf ya da ünlü değiştiği için değerli, ak, yaz ve kök gibi sözcüklerin anlamı da değişebilir.

Ünsüz yumuşamasını unutmak: Ünlüyle başlayan ek geldiğinde kökteki k, g, h ünsüzü mutlaka ğ olur; çocuk çocuğum, sıcak sıcağım biçimine gelir.
p ünsüzünü değiştirmemek: Ünlüyle başlayan ek geldiğinde p ünsüzü de yumuşar ve b olur: kitap kitabı, hesap hesabı.
Benzeşmeyi yumuşama sanmak: Benzeşmede sözcüğe ek eklenmemiştir; ağaç, oğlak ve yağmur gibi sözcükler bunların örneğidir.
Kaynaştırmayı yumuşamayla karıştırmak: Kaynaştırmada iki ünsüz tek ünsüze dönüşür; kırk, ağdı ve ağdın bu olayın örnekleridir.
Değerli ile varlıklıyı eş anlamlı saymak: Değerli kalite bakımından kıymetliyi, varlıklı ise zengin ve çok malı olanı anlatır.
Ten ile tin sözcüklerini aynı görmek: Ten deri anlamındadır; tin ise ayrı bir ünlüyle yazılan bir metalin adıdır.

Önce sözcüğün kökünü bul, sonra ekin başındaki ünsüze bak; uyum gerekiyorsa yumuşama vardır.
Sözcükte zaten iki ünsüz yan yana duruyorsa ve ek yoksa benzeşme aranır.
Eski biçimiyle karşılaştırma yaparak iki ünsüzün tek harfe indiğini görüyorsan kaynaştırmadır.
Ünsüzleri üç gruba ayırıp çalışırken önce heceleri say; 29 harfin 8 ünlü 21 ünsüz olduğunu unutma.
Değişen harf, değişen anlam örneklerini cümle içinde kullanarak kalıcı biçimde öğren.