5. SınıfTürkçe

Hece ve Yapıya Göre Sözcükler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Hece kavramını tanımlayıp bir sözcüğü hecelerine doğru ayırabilir.
Heceyi belirleyen dört kuralı örneklerle açıklayıp uygulayabilir.
Kapalı, açık, kapalı-açık ve kapalı-açık-açık hece biçimlerini tanıyıp örneklendirebilir.
Eklerin heceye etkisini ve bildirme eklerinin heceye bağlanmadığını gösterebilir.
Vuruş, redif ve kafiye kavramlarını tanımlayıp bir dizede uygulayabilir.

Bir hece daima ünlüyle başlar ve bir hece içinde yan yana iki ünsüz bulunamaz.
Hece biçimi, önce ilk ünsüze sonra son ünsüze bakılarak bulunur.
Bir sözcükte hece biçimlerinin aynı olması zorunlu değildir; saçlık üç farklı biçim içerir.
Dört ünsüzden oluşan fiiller ikiye ayrılarak hecelenir ve sonra birleştirilir.
İsim çekim eklerinin çoğu bir hece açar, bildirme ekleri ise heceye bağlanmaz.
Kafiye seslerin uyumudur; redif ise bu uyumu sağlayan ek ya da sözcüktür.

Hece: bir veya birden çok sesin oluşturduğu, en az bir ünlü içeren en küçük ses grubu
Kural 1: iki ünsüzden oluşan kümeli fiil, önceki hecenin sonuna bağlanır
Kural 2: d ve t harflerinden önceki ünsüz kendisinden önceki heceye bağlanır
Kural 3: ünsüzle başlayan ek, önceki hecenin son harfine bağlanır
Kural 4: birleşen ikinci sözcüğün başındaki ünsüz, ilk sözcüğün son ünsüzüne bağlanır
Vuruş: dört hecelide 1. ve 3., beş hecelide 2. ve 4., altı ve çok hecelide 3. seste

Heceyi ünsüzle başlatmak: Hece daima ünlüyle başlar, ünsüzle biter; ünsüzler tek başına hece oluşturamaz.
Kapalı-açık biçimini atlamak: Sıcak-tır, ağaç-ta ve sağ-lık örneklerinde sonraki hece ünlüyle başladığı için biçim kapalı-açıktır.
Vuruş sayısını karıştırmak: Dört hecelide 1. ve 3., beş hecelide 2. ve 4., altı ve daha çok hecelide 3. seste vurgu yapılır.
Bildirme eklerini hece açan ek saymak: Bildirme ekleri heceye bağlanmaz ve hece sayısını artırmaz.
Birleşme kuralını gözden geçirmek: Gözlük, kuzgun ve altınım örneklerinde ikinci sözcüğün başındaki ünsüz ilk sözcüğün son ünsüzüne bağlanır.
Kafiye ile redifi aynı saymak: Kafiye dize sonundaki seslerin uyumudur; redif bu uyumu sağlayan ek ya da sözcüktür.

Bir sözcüğü hecelerine ayırırken önce kökü bul, sonra ekleri sırayla ekle.
Hece biçimi sorusunda önce ilk ünsüze, sonra son ünsüze bak.
Vurgu sorularında önce hece sayısını bul, sonra karşılık gelen sesteleri vurgula.
Redif bulurken dize sonundaki ek ya da sözcüğü ayır, geriye kalan sesler kafiyedir.
Bildirme eki gördüğünde ek sayısını artırma; hece sayısı değişmez.
Dört dizede aynı ölçüyü tutturmak için dizeleri ayrı ayrı hece hece sayarak denetle.