5. SınıfTürkçe
Sözcükte Anlam — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sözcüklerin gerçek, mecaz ve terim anlamlarını ayırt eder.
- Eş anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükleri belirler.
- Deyimleri cümle içinde anlamına uygun biçimde kullanır.
- Sözcükler arasındaki anlam ilişkilerini yorumlar.
Önemli noktalar
- Sözcüğün anlamı her zaman içinde bulunduğu cümleden çıkar.
- Mecazı anlam gerçek anlamın üzerine kurulur ve ondan uzaklaşır.
- Eş sesli sözcükler aynı yazılır, eş anlamlı sözcükler farklı yazılır.
- Deyimler kalıplaşmıştır ve sözcükleri tek tek anlam vermez.
- Atasözü tam cümle, deyim ise söz öbeği hâlindedir.
Formüller ve kurallar
- Gerçek anlam: sözlükteki ilk temel anlam
- Mecaz anlam: cümlede kazanılan yeni anlam
- Terim anlam: bilim ve sanata özgü anlam
- Eş anlamlı: yazılış farklı, anlam aynı
- Zıt anlamlı: anlam karşıttır
- Eş sesli: yazılış aynı, anlam farklıdır
Sık yapılan hatalar
- Eş anlamlı ile eş sesli sözcüğü karıştırmak: Eş anlamlıların yazılışı farklı, eş seslilerin yazılışı aynı ve anlamları farklıdır.
- Mecaz anlamı gerçek sanmak: Kalbi kırıldı cümlesinde kalp organ değil gönül anlamında kullanılır, yoksa cümle fiziksel olur.
- Deyimin sözcüklerini ayrı ayrı yorumlamak: Dört gözle beklemek ifadesi göz sayısıyla ilgili değildir, anlamı bütün olarak taşır.
- Terim anlamı geniş yorumlamak: Matematikte kök, günlük dildeki kök anlamından tamamen farklıdır ve yalnızca o alanda geçerlidir.
- Yaygın hata 5: Sözcükte Anlam konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Anlamı bulmak için sözcüğü cümlede yerinden çıkar ve gerçek anlamını koy; cümle bozulursa mecazdır.
- Eş sesli sorularda seçeneklerin yazılışına değil, cümledeki anlamına bak.
- Deyim sorularında seçeneklerin gerçek anlamıyla mı yazıldığına dikkat et.
- Terim anlam sorularında bilim dalı ya da meslek ipucunu ara.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Sözcükte Anlam konusunun çözümlü sorularını çöz.