5. SınıfSosyal Bilgiler
Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Doğal çevre ile beşerî çevre kavramlarını açıklayarak farkını belirtir.
- İlinde doğal çevrede görülen değişimlerin nedenlerini araştırır.
- Beşerî çevrede oluşan değişimlerin sonuçlarını örneklerle değerlendirir.
- Çevreyi korumak için alınabilecek önlemleri önerir.
Önemli noktalar
- Doğal çevre insan müdahalesi olmadan, beşerî çenvre ise insan faaliyetleriyle oluşur.
- Doğal çevredeki değişimlerin bir bölümü doğal etkenlerden, bir bölümü insan faaliyetlerinden kaynaklanır.
- Orman azalması erozyona, su kirliliği su kaynaklarının azalmasına yol açar.
- Yerleşim alanlarının genişlemesi tarım alanlarını daraltarak gıda üretimini etkiler.
- Beşerî çevredeki her değişim zararlı değildir; ölçüt doğaya verilen zarardır.
- Ağaçlandırma, atık ayrıştırma, su tasarrufu ve halkı bilinçlendirme çevreyi korumanın başlıca yollarıdır.
Formüller ve kurallar
- Doğal çevre: insan müdahalesi olmadan oluşan dağ, su, toprak, hava gibi varlıklardır.
- Beşerî çevre: insanların yaptığı binalar, yollar, tesisler ve düzenlemelerdir.
- Doğal etken: deprem, sel, kuraklık gibi insan dışı çevre değiştiricidir.
- Beşerî etken: ağaç kesimi, yapılaşma ve kirlilik gibi insan kaynaklı değiştiricidir.
- Erozyon: toprağın su, rüzgâr veya dalga etkisiyle taşınarak verimsizleşmesidir.
Sık yapılan hatalar
- Bütün çevre değişimlerini insana bağlamak: Deprem, sel ve kuraklık gibi doğal etkenler de doğal çevreyi değiştirir, değişimlerin tümü beşerî değildir.
- Beşerî çevredeki her değişimi zararlı saymak: Baraj, yol ve hastane yapımı yaşamı kolaylaştırır; ölçüt doğaya verilen zarardır.
- Çevre korumayı yalnızca büyük projelere bağlamak: Küçük atık toplama, su tasarrufu ve ağaç dikme davranışları da çevreyi korur.
- Doğal ve beşerî çevreyi birbirinden tamamen ayırmak: İki çevre iç içedir; insan faaliyetleri doğal çevreyi, doğal süreçler beşerî çevreyi etkiler.
- Yaygın hata 5: Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Değişim sorularında önce olayın insan kaynaklı mı doğal mı olduğunu belirle.
- Erozyon, sel, kirlilik ve kuraklık kelimeleri çevre sorularının anahtar sözcükleridir.
- Yapılmış proje sorularında hem olumlu hem olumsuz sonucu yazmayı unutma.
- Koruma önerisi sorularında bireysel ve kurumsal önlemleri birlikte düşün.
- Beşerî çevre sorusunda yapı, yol, tesis ve düzenleme gibi insan elinden çıkan örnekler arandığını hatırla.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim konusunun çözümlü sorularını çöz.