5. SınıfFen Bilimleri
Fen Bilimleri · 5. Sınıf · YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK
Bir elektrik devresini gerçek hâliyle çizmek yerine, elemanlarını sembollerle gösteren çizime devre şeması denir. Semboller bütün dünyada aynı anlamı taşır; böylece aynı devre bütün ülkelerde aynı biçimde okunur. Devre şeması sayesinde hızlı ve hatasız çizim yapılır, devre üzerinde tartışmak kolaylaşır.
| Devre elemanı | Sembolü nasıl gösterilir |
|---|---|
| Pil | Uzun ve kısa çizgilerin art arda dizilmesiyle |
| Ampul | İçinde çapraz çizgi bulunan bir daireyle |
| Anahtar | Eğik bir çizgiyle gösterilen açma kapama elemanıyla |
| Direnç | Zikzak biçiminde bir çizgiyle |
| Ampermetre | Daire içinde A harfiyle |
| Voltmetre | Daire içinde V harfiyle |
Şemada iletkenler düz çizgi ile çizilir ve elemanlar birbirine bu çizgilerle bağlanır. Pilin uzun çizgisi artı kutbu, kısa çizgisi eksi kutbudur; akımın yönü bu bilgiye göre belirlenir.
Şemada elemanlar tek bir çizgi üzerinde sıralanıyorsa seri bağlıdır; akım her elemandan aynı akı geçer. Elemanlar ayrı kollarda, birbirine paralel çizilmişse paralel bağlıdır; her koldan ayrı akım geçer.
Devre boyunca akım yolu kesintisizse devre kapalıdır ve akım geçer. Anahtar açık konumdayken yol tamamlanmamışsa devre açıktır ve akım geçmez.
Devre şeması, elektrik devresinin elemanlarını standart sembollerle gösteren çizimdir. Pil, uzun ve kısa çizgilerle; ampul, içinde çapraz çizgi bulunan daireyle; anahtar eğik çizgiyle; direnç üçgen biçiminde bir çizgiyle gösterilir. İletkenler düz çizgiyle çizilir. Ampermetre seri bağlanıp akımı, voltmetre paralel bağlanıp gerilimi ölçer. Seri bağlantıda akım her elemandan aynıdır; paralel bağlantıda her kol kendi akımını çeker. Devrenin akım yolu kesintisizse kapalı, tamamlanmamışsa açıktır.
Öğretmen, öğrencilerden bir pil, bir anahtar ve bir ampulden oluşan devrenin şemasını çizmesini istiyor. Adım 1: Pil sembolünü uzun ve kısa çizgilerle çizip artı kutbu işaretleyelim. Adım 2: Pilin bir ucundan ampule, diğer ucundan anahtara düz çizgilerle bağlantı yapalım. Adım 3: Anahtarın diğer ucunu ampule bağlayıp devreyi kapatalım. Sonuç: Kesintisiz bir akım yolu oluştuğu için devre kapalı, yani akım geçebilen bir devredir.
Pil, ampul, anahtar, direnç ve ölçüm araçlarının standart sembolleri ile bunlardan devre şeması çizme ve okuma yöntemleri. Bu konuda ögrenme çıktıları:
Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:
Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:
Soru: Şemada içinde çapraz çizgi bulunan daire hangi elemanı gösterir?
Sonuç/cevap: Daire içindeki çapraz çizgi ampul sembolüdür.
Daha ileri bir uygulama:
Soru: Şemada anahtar açık bırakıldığında ampul yanar mı?
Sonuç/cevap: Anahtar açıkken devre açıktır, akım geçmez ve ampul yanmaz.
Örnek 1: Sembolleri Tanıma konusunun adımları:
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Devre şemasında elemanlar standart sembo | Devre şemasında elemanlar standart sembollerle gösterilir. |
| Pilde uzun çizgi artı, kısa çizgi eksi k | Pilde uzun çizgi artı, kısa çizgi eksi kutbudur. |
| Ampermetre akım ölçer ve seri bağlanır; | Ampermetre akım ölçer ve seri bağlanır; voltmetre gerilim ölçer ve paralel bağlanır. |
| Seri bağlantıda akım her elemandan aynıd | Seri bağlantıda akım her elemandan aynıdır, paralel bağlantıda her kol kendi akımını çeker. |
| Devrenin akım yolu kesintisiz olduğunda | Devrenin akım yolu kesintisiz olduğunda devre kapalı kabul edilir. |
Soru: Bir pil, bir anahtar ve bir ampulden oluşan devrenin şemasını adım adım çizin ve açıklayınız.
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: Pil sembolünü doğru çizip artı kutbunu belirleme 4 puan; ampul ve anahtar sembollerini doğru yerleştirme 5 puan; iletkenleri düz çizgiyle birleştirip kapalı devre oluşturma 4 puan; çizimin devrenin çalışmasını yansıttığını belirtme 2 puan.
Bir elektrik devresini gerçek hâliyle çizmek yerine, elemanlarını sembollerle gösteren çizime devre şeması denir. Semboller bütün dünyada aynı anlamı taşır; böylece aynı devre bütün ülkelerde aynı biçimde okunur. Devre şeması sayesinde hızlı ve hatasız çizim yapılır, devre üzerinde tartışmak kolaylaşır.
Bir elektrik devresini gerçek hâliyle çizmek yerine, elemanlarını sembollerle gösteren çizime devre şeması denir. Semboller bütün dünyada aynı anlamı taşır; böylece aynı devre bütün ülkelerde aynı biçimde okunur. Devre şeması sayesinde hızlı ve hatasız çizim yapılır, devre üzerinde tartışmak kolaylaşır. Şemada…
Ampulü düz bir daireyle göstermek: Ampul sembolünde daire içinde çapraz çizgi bulunur; bu ayırt edici özelliktir. Pilin kutuçlarını karıştırmak: Uzun çizgi artı kutup, kısa çizgi eksi kutbudur ve akımın yönü buna göre belirlenir.
Devre şeması, devre elemanlarının standart sembollerle gösterildiği çizimdir. · Ampul sembolü, içinde çapraz çizgi bulunan bir dairedir. · Pil sembolü, uzun ve kısa çizgilerin art arda dizilmesiyle gösterilir. · Pilin uzun çizgisi artı kutup, kısa çizgisi eksi kutbudur.
Pilin, ampulün, anahtarın ve direncin standart sembollerini tanır ve çizer. Devre şemasının ne olduğunu ve neden kullanıldığını açıklar. Ampermetre ve voltmetreyi sembollerinden tanıyıp bağlanma biçimlerini belirtir.
Devre şeması nasıl tanımlanır?
Doğru cevap: A) Devre elemanlarının standart sembollerle gösterildiği çizimdir.
Devre şeması, elektrik devresinin elemanlarını ve bağlantılarını standart sembollerle gösteren bir çizimdir.
Devre şemasında ampulün sembolü nasıl gösterilir?
Doğru cevap: B) İçinde çapraz çizgi bulunan bir daireyle
İçinde çapraz çizgi kavramı Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Voltmetre devreye hangi biçimde bağlanır?
Doğru cevap: A) Paralel bağlanır.
Voltmetre, ölçmek istediği iki noktaya paralel bağlanır; bu sayede gerilimi ölçebilir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Fen Bilimleri için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç