Bilişim Teknolojilerinin Sınıflandırılması

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bilişim teknolojileri; bilgiyi edinmemizi, saklamamızı, işlememizi ve paylaşmamızı sağlayan bütün araç ve programlardır. Bu derste bu araçları tanımanın yanında onları düzenli biçimde sınıflandırmayı öğreneceğiz.

• Bilişim teknolojilerini kullanım alanlarına göre gruplara ayırır.
• Donanım, yazılım ve hizmet kavramlarını ayırt eder.
• Bir aracı sınıflandırmak için izlenmesi gereken adımları uygular.
• Sınıflandırmanın günlük yaşama kazandırdığı düzeni açıklar.

Ön Bilgi

Evde bir akıllı telefon, okulda akıllı tahta, markette fiş kesen kasa ve şehirde kırmızı ışığa dönen trafik lambası kullanırız. Bunların hepsi farklı işler yapar ama hepsinin ortak yanı bilgiyle ilgilenmesidir. İşte bu ortak yanı bilişim teknolojisi denir.

Bir konuyu öğrenirken konunun parçalarını tek tek tanımak zorunda değiliz; ama benzer şeyleri bir araya getirip adlandırmak işimizi kolaylaştırır. Okulda kullandığımız bütün cihazları listelerken bunların büyük tahtalar için mi, küçük tahtalar için mi kullanıldığını düşünmek zaten bir sınıflandırmadır.

Basit Örnek

Günlük hayattan dört araç düşünelim: akıllı telefon, hastanede görüntü çeken tarama cihazı, sınıftaki projeksiyon ve banka kartı okutan terminal. Tarama cihazı sağlık alanında, projeksiyon eğitim alanında, kart okutan terminal ise finansta çalışır. Akıllı telefon ise bu alanların üçünde de kullanılabilir. Görüldüğü gibi bir aracın tek bir alana bağlanması her zaman mümkün değildir.

İleri Örnek

Okul kütüphanesinde kitap sayfalarını tek tek elle kaydetmek yerine her kitabın barkodunu okutup bilgisayar kaydına geçirildiğini düşünün. Burada okuyucu adı verilen donanım, kayıt programı olan yazılım ve verilerin uzaktan saklanmasını sağlayan hizmet birlikte çalışır. Yani bir iş için donanım, yazılım ve hizmet üçlüsü gerekir.

Adım Adım Sınıflandırma

Bir aracı doğru gruba yerleştirmek için dört soru sırayla sorulur. Bu sıra atlanırsa araç yanlış gruba girer ve yapılan karşılaştırmalar anlamsızlaşır.

1. Araç fiziksel olarak dokunulabilen bir nesne mi? Cevap evetse donanım olabilir.
2. Araç yalnızca ekranda çalışan bir program mı? Cevap evetse yazılımdır.
3. Aracın temel görevi hangi alanla ilgili? Sağlık, ulaşım, eğitim gibi alanlardan biri seçilir.
4. Araç kimin için ve nasıl bir hizmetle çalışıyor? Sonuç ortaya çıkar.

Karşılaştırma Tablosu

Sık Yapılan Hatalar

• Her aracı yalnızca donanım saymak: Uygulamalar ve servisler de bilişim teknolojisi kapsamındadır.
• Bir aracı tek alana sıkıştırmak: Akıllı telefon aynı anda eğitim, ulaşım ve iletişim için kullanılır.
• Alan adlarını karıştırmak: Sağlıkta kullanılan bir cihaz, eğitimde kullanılan bir cihazın aynısı olabilir.
• Sayıyı sınıflandırma sanmak: On cihazı saymak gruplama değildir, çünkü ortak özellik aranmamıştır.

Özet

Bilişim teknolojileri donanım, yazılım ve hizmet olarak üçe ayrılır. Kullanım alanına göre sınıflandırma; eğitim, sağlık, ulaşım, finans, ticaret, üretim, eğlence ve tarım gibi grupları ortaya çıkarır. Sınıflandırma yaparken önce aracın türü, sonra görevi ve kullanıcısı sorulur. Bu düzenli yaklaşım hem öğrenmeyi kolaylaştırır hem de karışık araçları tanımamıza yardımcı olur.

Kendini Dene

Ders kitabındaki dört aracı seç, her biri için donanım mı yazılım mı olduğunu yaz ve ardından kullanım alanını belirt. Sonra kendi okulundan iki aracı seçerek aynı tabloya ekle.