Yapay Zekâ Kullanım Alanları ve Alt Dalları

Konu Anlatımı

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• Yapay zekânın alt dallarının neler olduğunu öğrenmek.
• Her alt dalın hangi görevi üstlendiğini ayırt etmek.
• Eğitim, sağlık, ulaşım ve tarım gibi alanlardaki uygulamaları tanımak.
• Yapay zekânın neyi yapıp neyi yapamadığını ölçülü biçimde değerlendirmek.

Yapay Zekâ Alt Dalları

Yapay zekâ tek bir konu değildir; çalışma alanlarına göre alt dallara ayrılır. Doğal dil işleme dilde yazılan metinleri anlamaya ve değerlendirmeye çalışır. Bilgisayarlı görü görüntüleri sayısal veriye çevirip üzerinde işlem yapar. Konuşma tanıma sesi yazıya çevirir. Bilgisayarlı görme ise kameradaki görüntüdeki nesneleri bulur. Öneri sistemleri kullanıcının davranışına göre öneri üretir. Her alt dalın veri ihtiyacı farklıdır.

Kullanım Alanları

Yapay zekâ eğitimde öğrencinin ilerlemesini izleyen yardımcı programlarda, sağlıkta görüntü inceleyen sistemlerde, ulaşımda yol hesaplayan uygulamalarda, tarımda bitki durumunu değerlendiren araçlarda kullanılır. Güvenlikte görüntü analizi, üretimde kalite kontrolü, çeviride metin aktarımı örnek verilebilir. Bu alanlarda ortak nokta, çok sayıda örnekten örüntü çıkarılmasıdır.

Basit Örnek: Aynı Teknoloji, Farklı Alan

Görüntü işleme alt dalı bir fotoğrafın içindeki nesneleri bulabilir. Bu yetenek bir alanda fotoğraf etiketlemede, başka bir alanda bir ürün bandındaki hasarlı ürünü saptamada kullanılabilir. Alt dal aynıdır, kullanılan veri ve amaç değişmiştir. Bu yüzden bir teknolojinin hangi alt dal olduğunu söyleyebilmek için neyi öğrendiğini bilmek yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1. Karşımızdaki sistemin ne yaptığını belirle.
2. Öğrendiği konuyu sor: metin mi, ses mi, görüntü mü?
3. Verdiği çıktıyı sor: etiket mi, öneri mi, karar mı?
4. Buna göre alt dalı ve kullanım alanını adlandır.

Sık Yapılan Hatalar

• Her gelişmiş teknolojiyi yapay zekâ saymak: Bir programın şansa dayalı tahmin yapması onu yapay zekâ yapmaz.
• Alt dalı kullanım alanıyla karıştırmak: Eğitim bir kullanım alanıdır; doğal dil işleme ise bir alt daldır.
• Yapay zekânın her şeyi bildiğini düşünmek: Sistemin veri dışında bilgisi yoktur, bu yüzden yanılgı yapabilir.

Özet ve Kendini Dene

Yapay zekâ, çalışma alanlarına göre alt dallara ayrılır. Doğal dil işleme metni, bilgisayarlı görü görüntüyü, konuşma tanıma sesi, bilgisayarlı görme nesneleri inceler. Bu alt dallar eğitim, sağlık, ulaşım, tarım, güvenlik ve üretim gibi alanlarda kullanılır. Bir uygulamanın alt dalını anlamak için neyi öğrendiğini bilmek yeterlidir. Kendini dene: Günlük hayatta kullandığın üç dijital hizmeti seç ve her birinin hangi alt dala dayandığını gerekçesiyle yaz.

Ne Öğreneceğiz

Yapay zekânın alt dallarını ve kullanıldığı alanları örneklerle tanıtır, bir uygulamanın hangi alanda çalıştığını ayırt etmeyi öğretir. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Yapay zekâ alt dalı kavramını açıklar ve örnek alt dalları tanır.
• Görüntü işleme, konuşma tanıma ve doğal dil işleme görevlerini ayırt eder.
• Eğitim, sağlık, ulaşım ve tarım alanlarındaki yapay zekâ uygulamalarına örnek verir.
• Yapay zekânın sınırlarını bilerek doğru ve ölçülü yorumlar.

Ön Bilgi

Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:

• Doğal dil işleme, dilde yazılan metinleri anlamaya ve değerlendirmeye çalışır.
• Bilgisayarlı görü, görüntüleri sayısal veriye çevirip üzerinde işlem yapar.
• Konuşma tanıma, sesi yazıya çeviren alt daldır.
• Öneri sistemleri, kullanıcının davranış örüntülerinden yararlanır.
• Eğitim, sağlık, ulaşım ve tarım yapay zekânın kullanıldığı alanlardandır.
• Aynı alt dal farklı alanlarda farklı amaçlarla kullanılabilir.
• Yapay zekânın veri dışında bilgisi yoktur ve yanılgı yapabilir.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Yapay zekâ 5 alanda kullanılıyor ve her alanda 2 uygulama var. Toplam kaç uygulama vardır?

1. Adım 1: Alan sayısını ve alan başına uygulama sayısını yaz: 5 ve 2.
2. Adım 2: Çarpma işlemini kur: 5 × 2.
3. Adım 3: Sonucu bul: 10 uygulama.

Sonuç/cevap: Toplam 10 uygulama vardır.

Karşılaştırma Tablosu