5. SınıfBilişim Teknolojileri
Bilişim Etiği ve İlkeleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilişim etiğinin temel ilkelerini adıyla ve örnekle açıklar.
- İlkel çatışması yaşandığında gerekçeli karar verir.
- Etik karar verme sürecini adım adım yürütür.
- Etik ihlalle karşılaşıldığında doğru yolu izler.
Önemli noktalar
- Bilişim etiğinin ilkeleri; dürüstlük, saygı, gizlilik, sorumluluk, eşitlik, yarar ve zarar vermemedir.
- Kurallar herkesin bildiği ve herkes için geçerli olan ölçüyü ifade etmelidir; kendi lehine bükülen kural etik değildir.
- İlkel çatışması yaşandığında durum, ilgiler ve ilkeler belirlenir; seçenekler karşılaştırılarak karar verilir.
- Etik kararın gerekçesi yazılmalıdır; «böyle yapmak doğru» demek yeterli değildir.
- Gizlilik ilkesi gereği paylaşım öncesi izin alınır ve kişinin özel hayatı korunur.
- Etik ihlalle karşılaşıldığında durum durdurulur, kayıt tutulur ve yetkiliye bildirilir.
Formüller ve kurallar
- Bilişim etiğinin ilkeleri; dürüstlük, saygı, gizlilik, sorumluluk, eşitlik, yarar ve zarar vermemedir
- Kurallar herkesin bildiği ve herkes için geçerli olan ölçüyü ifade etmelidir; kendi lehine bükülen kural etik değildir
- İlkel çatışması yaşandığında durum, ilgiler ve ilkeler belirlenir; seçenekler karşılaştırılarak karar verilir
- Etik kararın gerekçesi yazılmalıdır; «böyle yapmak doğru» demek yeterli değildir
- Bilişim Etiği ve İlkeleri formül 5: temel kavram + uygulama
Sık yapılan hatalar
- Kuralı kendi lehine bükmek: Herkes için geçerli olmayan bir yorum etik değildir; kural herkes için aynı ölçüyü içermelidir.
- Gerekçesiz karar vermek: «Doğru olan budur» demek yeterli değildir; kararın nedeni açıklanmadan savunulmaz.
- Zarar verilen kişi başkası diye kayıtsız kalmak: Zararın kime uyduğu etik değerlendirmeyi değiştirmez.
- Özürle geçiştirmek: Etik ihlalde yalnızca söz yetmez, düzeltme yapılmalı ve zarar giderilmelidir.
- Yaygın hata 5: Bilişim Etiği ve İlkeleri konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir konuda karar vermeden önce «bu kararı herkesin bilmesi sorun olur mu?» diye sor; bu soru gerekçeyi başlatır.
- Kararını gerekçesiyle yazmak, seni hem korur hem de başkalarına örnek olur.
- İlkelerin çatıştığını düşündüğünde seçenekleri kâğıda yaz; karşılaştırmak kararı netleştirir.
- Kendi hatandan sonra bir kural yazmak, aynı hatayı tekrarlama ihtimalini belirgin biçimde azaltır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Bilişim Etiği ve İlkeleri konusunun çözümlü sorularını çöz.