İnternette Bilgi Kaynakları ve Arama Yöntemleri

Konu Anlatımı

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• Arama teriminin nasıl hazırlanacağını ve arama yöntemlerini öğrenmek.
• Arama sonuçlarının güvenilirliğini değerlendirmek.
• Bilgiyi iki farklı kaynakla karşılaştırarak doğrulamak.
• Ödevde kullanılan bilginin kaynağını göstermek.

Ön Bilgi

Bir konu ödevi hazırlarken ilk iş arama yapmaktır. Ancak rastgele yazılan kelimeler çoğu zaman doğru sonuç getirmez. Önceki konularda arama motorunun ne işe yaradığını öğrendik; bu konutta aramayı nasıl doğru kuracağımıza odaklanıyoruz.

Arama Terimini Hazırlamak

Arama motoru bir terimi okur ve o terime uygun sayfaları listeler. Bu yüzden terim kısa ve tam olmalıdır. Cümle yazmak yerine iki ya da üç anahtar kelime yazmak daha çok sonuç getirir. Arama yapmadan önce konuyu iki cümlede özetlemek ve bu özetten anahtar kelimeleri çıkarmak en doğru hazırlıktır.

Arama Yöntemleri

Bazı arama yöntemleri sonuçları daraltır. Tırnak içinde arama, yazılan söz öbeğinin birebir geçtiği sayfaları listeler. Bazı arama motorlarında arama yaparken site: yazılarak aramanın belli bir sitede yapılması istenir. Bir kelimenin başına konulan eksi işareti ise o kelimeyi sonuçlardan çıkarır. Bu yöntemler teriminizi her seferinde yeniden yazmaktan kurtarır.

Sonuçları Değerlendirmek

Sonuç listesinde ilk çıkan sayfanın doğru olduğu düşünülmemelidir. Her sayfada şu dört soru sorulur: Sayfa hangi kurum tarafından yayımlanmış, bilgi ne zaman güncellenmiş, yazan kişi konusunda bilgi var mı, sayfadaki bilgi başka bir kaynakla örtüşüyor mu? Bu soruların çoğuna olumlu yanıt alamayan sayfa güvenilirdir.

Basit Örnek: Bitkilerin Yaprağı

Yaprak neden yeşildir sorusunu araştıralım. Önce konu özeti yazılır: yaprağın içindeki yeşil renkli maddeler ışıkla ne yapar. Anahtar kelimeler belirlenir: klorofil, ışık, yaprak. Arama sonuçları arasında eğitim kurumuna ait bir sayfa seçilir. İkinci bir kaynakla karşılaştırıldığında aynı bilgi tekrarlanıyorsa bilgi güvenilir kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1. Konuyu iki cümlede özetle.
2. Özetten iki ya da üç anahtar kelime çıkar.
3. Anahtar kelimelerle arama yap, gerekirse terimi tırnak içinde daralt.
4. Sonuçlar arasında kurumu ve güncelliği denetle, ikinci bir kaynakla karşılaştır.
5. Kullandığın bilginin kaynağını ödevin sonuna yaz.

Sık Yapılan Hatalar

• Arama terimini cümle yazmak: Uzun cümlelerle arama yapıldığında sonuç listesinde hiçbir sayfa çıkmayabilir.
• İlk sonucu doğru kabul etmek: Sıralama reklam ve tıklama sayısına göre belirlenir; ilk sayfa en doğru sayfa değildir.
• Tek kaynağa güvenmek: Tek bir sayfadaki bilgi hatalı olabilir; karşılaştırma yapılmadan bilgi kabul edilmemelidir.

Özet ve Kendini Dene

Arama terimi anahtar kelimelerden oluşturulur ve kısa tutulur. Tırnak içinde arama birebir geçen sayfaları listeler. Sonuçlar; yayımlayan kurum, güncellik ve yazar bilgisi açısından değerlendirilir. Bilgi ikinci bir kaynakla karşılaştırılarak doğrulanır ve kaynak ödevin sonunda gösterilir. Kendini dene: Bir konu seç, üç farklı terimle arama yap ve hangi terimin daha isabetli sonuç verdiğini gerekçesiyle yaz.

Ne Öğreneceğiz

İnternette bilgi ararken terimi nasıl seçeceğini, arama sonuçlarını nasıl değerlendireceğini ve bulunan bilgiyi nasıl doğrulayacağını örneklerle anlatır. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Arama terimini anahtar kelimelerden oluşturur ve arama yapmadan önce plan yapar.
• Tırnak içinde arama gibi arama yöntemlerinin ne işe yaradığını açıklar.
• Arama sonuçlarının güvenilirliğini kaynak türüne ve güncelliğe göre değerlendirir.
• Bulunan bilgiyi ikinci bir kaynakla karşılaştırarak doğrular.

İleri Örnek

Daha ileri bir uygulama:

Soru: Bir öğrenci 8 farklı anahtar kelime denemiş, bunların 3'ü işe yaramıştır. Kaç kelime işe yaramamıştır?

1. Adım 1: Denenen toplam kelimeyi ve işe yarayanı yaz: 8 ve 3.
2. Adım 2: Çıkarma işlemini kur: 8 - 3.
3. Adım 3: Sonucu bul: 5 kelime.

Sonuç/cevap: 5 anahtar kelime işe yaramamıştır.

Karşılaştırma Tablosu