Kelime İşlemci Dosyası Geliştirme

Konu Anlatımı

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• Bir metin belgesini geliştirmeye başlamadan önce plan yapmanın neden önemli olduğunu anlamak.
• Başlıklar, listeler, içindekiler ve kaynakça gibi bölümlerin nasıl kurulacağını öğrenmek.
• Üst bilgi, alt bilgi ve sayfa numarası ekleyerek belgenin düzenini tamamlamak.
• Yazdırmadan önce son kontrolü yaparak çalışmayı eksiksiz teslim etmek.

Ön Bilgi

Bir ödev hazırlarken yazmaya hemen başlamak yerine önce konuyu planlamak çok işe yarar. Aynı şey belge için de geçerlidir. Önceki konuda bir belgenin nasıl açılıp biçimlendirileceğini öğrendik. Şimdi sıra, boş bir sayfadan çalışmayı bitmiş bir dosya geliştirme adımındadır.

Belgeyi Geliştirme Aşamaları

Metin belgesi geliştirme beş aşamada ilerler: amaç belirleme, taslak yazma, bölümlendirme, biçimlendirme ve son kontrol. Amaç aşamasında belge kimin için ve ne işe yarayacak soruları cevaplanır. Taslak aşamasında içerik ham hâliyle yazılır. Bölümlendirmede başlıklar ve alt başlıklar eklenir. Biçimlendirmede yazı tipi, hizalama ve sayfa düzeni ayarlanır. Son kontrolde yazım, düzen ve kaynaklar gözden geçirilir.

Başlıklandırma ve Düzen

Başlık, bölümün konusunu tek satırda anlatır. Başlıklar hiyerarşik kullanılmalıdır: bir üst başlık, altında onu açıklayan alt başlıklar bulunur. Bütün başlıkların yazı tipi ve boyu aynı olursa belge tutarlı görünür. Sıralı işleri anlatırken numaralı liste, sırasız maddeleri sıralarken madde işaretli liste kullanılır.

Basit Örnek: Üç Paragraflık Rapor

Bir bitki hakkında kısa rapor hazırlandığını düşünelim. Önce amaç yazılır: bitkinin yapraklarının neden yeşil olduğunu üç cümlede anlatmak. Sonra taslak yazılır. Ardından başlıklara ayrılır ve her bölüm bir paragrafla tamamlanır. Son olarak kaynakça yazılır, belge kaydedilir ve yazdırma öncesi bir kez daha okunur.

Adım Adım Çözüm

1. Belgenin amacını ve okuyucusunu tek cümleyle yaz.
2. Konu başlıklarını belirle ve içindekiler bölümünü bu başlıklara göre kur.
3. Her başlığın altına kendi bölümünü anlatan metni yaz.
4. Alıntı yaptığın her bilgi için kaynağı kaynakça bölümüne ekle.
5. Sayfa numarası ekle, belgeyi kaydet ve yazdırma önizlemesinde kontrol et.

İleri Örnek: Ekip Çalışması ve Sürüm Tutma

Bir grup öğrenci aynı raporu hazırlarken herkes kendi bölümünü ayrı bir dosyada tutabilir. Birleştirme anında hangi bölümün hangi sürüm olduğunu anlamak için dosya adına sürüm numarası ve tarih eklenir. Bu yöntemle eski çalışma kaybolmaz, gerektiğinde geri dönülebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Başlık kullanmamak: Başlıksız uzun belgelerde okuyucu nerede olduğunu kaybeder.
• Kaynak yazmamak: İnternetten alınan bilgi bile olsa kaynağı belirtilmelidir, aksi hâlde telif ve dürüstlük kuralı bozulur.
• Son kontrolü atlamak: Yazdırılan kâğıtta hatalar kalıcıdır; kontrol küçük bir zaman kaybıyla büyük hatayı önler.

Özet ve Kendini Dene

Belge geliştirme; amaç belirleme, taslak yazma, bölümlendirme, biçimlendirme ve son kontrol aşamalarından oluşur. Başlıklar hiyerarşik kurulur ve belgenin tamamında tutarlı biçimlendirme kullanılır. İçindekiler, kaynakça, üst bilgi ve alt bilgi belgeyi düzenli hâle getirir. Kendini dene: Bir konu seç, önce üç başlık yaz, sonra her başlık için bir paragraf hazırlayarak toplam kaç sayfa oluştuğunu hesapla.

Ne Öğreneceğiz

Bir metin belgesinin planlanmasından başlayarak başlıklandırılması, bölümlendirilmesi, kaynak gösterilmesi ve son kontrollerle tamamlanmasını adım adım anlatır. Bu konuda ögrenme çıktıları:

• Bir belge geliştirmeden önce amaç, kitle ve içerik planı yapılmasının gerekliliğini açıklar.
• Belgeye başlık ve alt başlık vererek okunabilir bir düzen oluşturur.
• İçindekiler, kaynakça, üst bilgi ve alt bilgi bölümlerini amacına göre kullanır.
• Sürüm tutarak çalışma ilerlemesini kaydeder ve yazdırma öncesi kontrol yapar.

Karşılaştırma Tablosu