Enerjiden Tasarruf

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Ev ve okulda enerji tasarrufu yapılabilecek durumları örnekler.
• Aydınlatmada enerji tasarrufu sağlayan armatürleri tanır.
• Beyaz eşyalarda tasarruf için alınacak önlemleri sıralar.
• Ulaşımda enerji tasarrufu sağlayan davranışları açıklar.
• Isıtma yaparken kaloriferi doğru kullanma kurallarını uygular.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Enerji Kaynakları konusunu bilmen gerekir. Enerji, cisimlerin iş yapma yeteneğidir ve hareket, ısı, ışık, ses ile elektrik biçimlerinde görülür.

• Enerjinin hareket, ısı, ışık ve ses biçimlerinde kullanıldığını açıklar.
• Yenilenebilir ve yenilenmez enerji kaynaklarını örneklerle sınıflandırır.
• Enerji kaynağının çevreye etkisini karşılaştırmalı olarak değerlendirir.

Ev, okul ve sokakta enerji tasarrufu sağlayacak davranışlar, aydınlatma ve ısıtma tasarrufu ile yenilenebilir kaynakların tasarruftaki yeri anlatılır.

Konu Nedir?

Ev ve okulda enerji tasarrufu yapılabilecek durumları örnekler. Işık gereksiz yere açık bırakılmamalı, kullanılmayan odalarda kapatılmalıdır.

Hedefler

• Ev ve okulda enerji tasarrufu yapılabilecek durumları örnekler.
• Aydınlatmada enerji tasarrufu sağlayan armatürleri tanır.
• Beyaz eşyalarda tasarruf için alınacak önlemleri sıralar.
• Ulaşımda enerji tasarrufu sağlayan davranışları açıklar.
• Isıtma yaparken kaloriferi doğru kullanma kurallarını uygular.
• Yenilenmez kaynakların sınırlılığı nedeniyle tasarrufun önemini açıklar.

Önemli Noktalar

Işık gereksiz yere açık bırakılmamalı, kullanılmayan odalarda kapatılmalıdır.

Buzdolabı kapağı uzun süre açık kalırsa cihaz daha çok enerji harcar.

Eski akkor ampuller yerine tasarruf ampulu ya da LED kullanmak elektrik tasarrufu sağlar.

Kaloriferi gereksiz yere ısıtmak hem yakıt israfıdır hem de rahatsızlık verir.

Kısa mesafelerde araç yerine yürümek yakıt tasarrufu sağlar.

Yenilenmez kaynaklar sınırlı olduğu için bugün tasarruf etmek yarına enerji bırakır.

Kurallar ve Örüntüler

Örnekler

1. Örnek 1: Işık Tasarrufu Aile bir akşam oturma odasını terk ettiğinde ışık durumunda hangi davranış tasarruflu değildir?

   Adım 1: Kimlerin hangi odada kaldığı belirlenir.

   Adım 2: Kimsenin bulunmadığı odada ışığa ihtiyaç olup olmadığı düşünülür.

   Adım 3: Boş kalan odanın ışığı kapatılır, yalnızca kullanılan aydınlatma açık tutulur.

   Sonuç: Kimsenin bulunmadığı odanın ışığını açık bırakmak tasarruf değildir, oda karanlık bırakılmalıdır.

2. Örnek 2: Buzdolabı Kapağı Sık sık açılıp kapatılan bir buzdolabı neden daha çok enerji harcar?

   Adım 1: Kapı açıldığında soğuk iç hava dışarı çıkar.

   Adım 2: Dışarıdan sıcak hava içeri girerek iç ısı yükselir.

   Adım 3: Cihaz yükselen ısıyı düşürmek için daha uzun süre çalışır ve enerji artar.

   Sonuç: Sık kapı açmak iç ısıyı yükselttiği için cihaz daha uzun çalışır ve daha çok enerji harcar.

3. Örnek 3: Isıtma Tasarrufu Aynı odayı iki biçimde ısıtmak arasındaki fark nedir?

   Adım 1: Birinci durumda kalorifer gereğinden çok açılır.

   Adım 2: Oda gereksiz sıcak olduğu için yakıt fazla tüketilir ve konfor bozulur.

   Adım 3: İkinci durumda oda ılık tutulur, ince kıyafetler yeterli olur ve yakıt tasarrufu sağlanır.

   Sonuç: Odayı ılık tutmak hem yakıt tasarrufu sağlar hem de daha sağlıklıdır.

4. Örnek 4: Cihaz Kullanımı Kullanılmayan bir televizyonun elektrik çekmemesi için ne yapılmalıdır?

   Adım 1: Televizyon düğmeden kapatılır.

   Adım 2: Fişte bekleyen cihazların az da olsa elektrik çekebildiği düşünülür.

   Adım 3: Fiş prizden çekilir, böylece gereksiz çekim engellenir.

   Sonuç: Düğmeye basmanın yanı sıra fişi prizden çekmek gerekir.

5. Örnek 5: Ulaşım Tasarrufu Okula iki kilometre uzaklıkta oturan bir öğrenci için hangi seçenek tasarrufludur?

   Adım 1: İki kilometrelik mesafe kısa bir mesafe olarak değerlendirilir.

   Adım 2: Her gün arabayla gitmek yakıt tüketir.

   Adım 3: Yürümek ya da bisikletle gitmek yakıt harcanmadan aynı işi yapmayı sağlar.

   Sonuç: Yürümek ya da bisikletle gitmek yakıt tasarrufu sağlar.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Işık Tasarrufu

Aile bir akşam oturma odasını terk ettiğinde ışık durumunda hangi davranış tasarruflu değildir?aha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Işık ve Ses Işık kaynakları doğal (Güneş, yıldız) ve yapay (ampul, fener) olarak ayrılır; Ay yalnızca ışığı yansıtır.
• Enerji Kaynakları Enerji, cisimlerin iş yapma yeteneğidir ve hareket, ısı, ışık, ses ile elektrik biçimlerinde görülür.
• Işığın Görmedeki Rolü Görmek için ışık gerekir; tamamen karanlık bir yerde hiçbir şey göremeyiz.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Ulaşım Tasarrufu

Okula iki kilometre uzaklıkta oturan bir öğrenci için hangi seçenek tasarrufludur?

1. Adım 1: İki kilometrelik mesafe kısa bir mesafe olarak değerlendirilir.
2. Adım 2: Her gün arabayla gitmek yakıt tüketir.
3. Adım 3: Yürümek ya da bisikletle gitmek yakıt harcanmadan aynı işi yapmayı sağlar.

Cevap: Yürümek ya da bisikletle gitmek yakıt tasarrufu sağlar.

Hatırla: bu konuyu Enerjiden Tasarruf başlığındaki sorulara geçmeden önce kısa bir kez daha gözden geçir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: Kimsenin bulunmadığı odanın ışığını açık bırakmak tasarruf değildir, oda karanlık bırakılmalıdır.

Örnek 2: Buzdolabı Kapağı

Sık sık açılıp kapatılan bir buzdolabı neden daha çok enerji harcar?

1. Adım 1: Kapı açıldığında soğuk iç hava dışarı çıkar.
2. Adım 2: Dışarıdan sıcak hava içeri girerek iç ısı yükselir.
3. Adım 3: Cihaz yükselen ısıyı düşürmek için daha uzun süre çalışır ve enerji artar.

Cevap: Sık kapı açmak iç ısıyı yükselttiği için cihaz daha uzun çalışır ve daha çok enerji harcar.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Her öğrendiğimiz bilgiyi yaşamdan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.

Özet

• Enerji tasarrufu, aynı işi daha az enerjiyle yapmaktır.
• Gereksiz yere açık bırakılan ışık, uzun süre açık kalan buzdolabı kapağı, gereğinden çok ısıtılan oda, eski ampuller ve fişte bekleyen cihazlar enerji kaybı yaratır.
• Isı yalıtımı yapılmış bir ev, tasarruf armatürleri, kısa mesafede yürümek ve kullanılmayan cihazların fişini çekmek tasarrufu artırır.
• Yenilenmez enerji kaynakları sınırlı olduğu için bugünkü her tasarruf, geleceğe kalan enerji demektir; yenilenebilir kaynakları tercih etmek de uzun vadeli bir koruma yöntemidir.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Cihaza düğmeye basmanın her şeyi kapattığını sanmak — neden yanlış: Televizyon ve bilgisayar gibi cihazlar düğmeden kapatıldığında fişte bekleyip elektrik çekmeye devam edebilir; fişten çekmek gerekir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Buzdolabını sık açıp kapatmanın zararsız olduğunu düşünmek — neden yanlış: Her kapı açılışında soğuk hava dışarı çıkar ve sıcak hava girer; cihaz bu kaybı gidermek için daha uzun süre çalışarak daha çok enerji harcar. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Odayı çok ısıtmayı tasarruf saymak — neden yanlış: Gereksiz yükseltilen sıcaklık için daha çok yakıt harcanır; kıyafetle ılık tutmak hem yakıt tasarrufu sağlar hem de vücudu yormaz. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Işık tasarrufunun yalnızca ampul değiştirmekten ibaret olduğunu düşünmek: Gereksiz yere açık kalan ışıklar, ısı yalıtımı olmayan pencereler ve gereksiz açılan kapılar da enerji kaybı yaratır. Bunu önlemek için yukarıdaki kuralı uygula.
• Tasarrufun yalnızca aylık faturayla ilgili olduğunu sanmak — neden yanlış: Tasarruf aynı zamanda yenilenmez kaynakların daha az tüketilmesi demektir; böylece geleceğe enerji kalır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Işık gereksiz yere açık bırakılmamalı, kullanılmayan odalarda kapatılmalıdır. — doğru mu?
2. Buzdolabı kapağı uzun süre açık kalırsa cihaz daha çok enerji harcar. — doğru mu?
3. Eski akkor ampuller yerine tasarruf ampulu ya da LED kullanmak elektrik tasarrufu sağlar. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Enerji tasarrufu = aynı işi daha az enerjiyle yapmak 2) Doğru. Isı yalıtımı: pencere, kapı ve duvarlardan ısı kaçışını azaltmak 3) Doğru. Açık kalan dolap kapağı cihazı daha uzun çalıştırır, enerji artar

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Işık ve Ses Işık kaynakları doğal (Güneş, yıldız) ve yapay (ampul, fener) olarak ayrılır; Ay yalnızca ışığı yansıtır.
• Enerji Kaynakları Enerji, cisimlerin iş yapma yeteneğidir ve hareket, ısı, ışık, ses ile elektrik biçimlerinde görülür.
• Işığın Görmedeki Rolü Görmek için ışık gerekir; tamamen karanlık bir yerde hiçbir şey göremeyiz.