4. SınıfFen Bilimleri
Mıknatısın Etki Ettiği Maddeler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bir maddenin manyetik olup olmadığını mıknatısla deneyerek belirler.
- Mıknatısın çektiği maddeleri demir, çelik ve nikel gibi örneklerle sıralar.
- Bakır, alüminyum, cam, ahşap, plastik ve kâğıdın mıknatıstan etkilenmediğini gösterir.
- Kâğıt kıskaç gibi durumlarda çekilen parçanın kâğıt değil metal olduğunu açıklar.
- Çekim gücünü etkileyen etkenleri karşılaştırmalı deneyle sınınatır.
- Deney sonuçlarını tablo hâlinde kaydedip yorumlar.
Önemli noktalar
- Bir maddenin manyetik olup olmadığını ancak deneyle anlayabiliriz.
- Demir, çelik ve nikel manyetiktir; çelik demir içeren bir alaşımdır.
- Bakır, alüminyum, cam, ahşap, plastik ve kâğıt mıknatıstan etkilenmez.
- Kâğıt kıskaçta çekilen madde kâğıt değil, kıskacın metal parçasıdır.
- Aynı maddeden kalın ve büyük parçayı çekmek, ince parçayı çekmekten zordur.
- Büyük bir mıknatıs, küçük bir mıknatıstan genellikle daha güçlüdür.
- Aynı yönelimde üst üste konan mıknatısların toplam çekimi artar.
- Isıtılan ya da sert yere düşürülen mıknatısın çekim gücü zayıflayabilir.
Formüller ve kurallar
- Mıknatısın çektiği maddeler manyetik maddelerdir
- Manyetik maddeler: demir, çelik, nikel
- Manyetik olmayan maddeler: bakır, alüminyum, cam, ahşap, plastik, kâğıt
- Çelik demir içerdiği için mıknatıstan etkilenir
- Kâğıt kıskacın kendisi demirden yapılır, kâğıt değil
- Zincirleme çekim: mıknatıs, kıskacı, kâğıdı sırayla çeker
- Büyük mıknatıs ve büyük cisim daha güçlü çekim yapar
- Isıtılan veya düşürülen mıknatısın çekim gücü zayıflayabilir
Sık yapılan hatalar
- Bütün metallerin manyetik olduğunu düşmek: Bakır ve alüminyum gibi metaller mıknatıstan etkilenmez; yalnızca demir, çelik ve nikel çekilir.
- Kâğıdın mıknatısla çekildiğini sanmak: Kâğıt manyetik değildir; mıknatıs önce kıskacın metal parçasını çeker, kâğıt onunla birlikte kalkar.
- Zincirleme çekimi doğrudan çekim sanmak: Tahta silginin asılı kalmasının nedeni silginin kendisi değil, çevresindeki demir çerçevedir.
- Deneyde her parçayı farklı uçla denemek: Farklı uçlar farklı güçte çekim yapar; karşılaştırma için aynı uç ve aynı mesafe kullanılmalıdır.
- Isıtmanın çekim gücünü artırdığını düşünmek: Yüksek sıcaklıkta mıknatıs manyetik özelliğini kaybedebilir; ısıtmak çekimi güçlendirmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Madde sınıflandırırken önce metal olanları ayır, sonra metalleri tek tek dene.
- Çelik, demir ve nikel manyetiktir; bakır, alüminyum ve altın değildir.
- Kâğıt, kumaş ve plastiğin tutulup tutulmadığına bakarken tutan parçayı sor.
- Deneyde aynı mıknatısın aynı ucunu ve aynı mesafeyi kullan.
- Sonuç cümlesinde «çekildi mi çekilmedi mi» yerine «manyetik mi değil mi» de.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Mıknatısın Etki Ettiği Maddeler konusunun çözümlü sorularını çöz.