Sıralı ve Bağlı Cümleler — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Ayrık, sıralı ve bağlı cümleleri birbirinden ayırt eder.
• Sıralı cümlede ortak özne ve yüklemi gösterir.
• Bağlaçları anlamlarına göre sınıflandırır.
• Neden, karşıt anlam, sonuç ve benzetme bildiren bağlaçları tanır.
• Bağlaçtan önce virgül kullanılması kuralını uygular.
• İki ayrı cümleyi bağlaçla birleştirerek bağlı cümle kurar.

Önemli noktalar

• Sıralı cümlede özne ve yüklem ortaktır; özne ikinci kez yazılmaz.
• Bağlı cümlede iki cümlecik vardır ve aralarındaki ilişkiyi bağlaç kurar.
• ve, ama, çünkü, fakat, oysa gibi bağlaçlardan önce virgül konur.
• çünkü ve zira neden bildirir ve cümlenin sonunda gelir.
• bu yüzden ve o yüzden sonucu bildirir ve cümlenin başında gelir.
• gibi bağlacı benzetme kurar, ki bağlacı sonucu ya da şiddeti belirtir.
• de bağlacı öznenin ikinci kez yinelendiği cümlelerde kullanılır.

Formüller ve kurallar

• Ayrık cümle: nokta ile ayrılır, her biri bağımsız anlamlıdır
• Sıralı cümle: aynı özne ve yüklem, özne bir kez yazılır
• Bağlı cümle: iki ya da daha çok yargının bağlaçla birleşmesi
• Birliktelik: ve, de, da, ile, hem...hem de
• Karşıt anlam: ama, fakat, ancak, lakin, oysa, ya da
• Neden: çünkü, zira (ikinci cümlecik görevinde)
• Sonuç: bu yüzden, o yüzden (birinci cümlecik görevinde)

Sık yapılan hatalar

• Noktayla ayrılan cümleleri sıralı cümle saymak: Güneş doğdu. Kuşlar uyandı. Bunlar iki ayrık cümledir; sıralı cümlede özne ve yüklem ortaktır ve cümleler virgülle birleşir.
• Bağlaçtan önce virgül koymamak: ve, ama, fakat, çünkü, oysa gibi bağlaçlardan önce virgül kullanılır; bu kural noktalama denetiminde sık sorulur.
• Neden bağlacını yanlış yere koymak: çünkü ve zira cümlenin sonunda gelir ve ikinci cümlecik görevini üstlenir. Sonuç bildirmek için bu yüzden ve o yüzden kullanılır.
• de bağlacını her cümlede kullanmak: de bağlacı, ikinci cümlede öznenin yinelendiği durumlarda kullanılır. Konuşma dilinde her yerde de görülmesi doğru yazım değildir.
• ki bağlacına kesme işareti koymak: O kadar yoruldu ki yürüyemedi. cümlesinde ki bağlacı görev ekinden sonra geldiği için kesme işaretiyle ayrılmaz.

Hızlı tekrar ipuçları

• Cümleleri birleştirmeden önce iki cümlenin ilişkisini sor: sonuç mu, neden mi, karşıt anlam mı?
• Neden mi sonuç mu ayırt edemiyorsan çünkü ve bu yüzden bağlaçlarını dene.
• Sıralı cümlede özneyi atlamadığına dikkat et; yüklemler virgülle ayrılır.
• Bağlaçtan önce virgül, cümlenin sonunda ise nokta koy.
• Uzun cümleleri okurken virgülleri sesli olarak say; bağlaç sayısını böyle bulursun.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Sıralı ve Bağlı Cümleler konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin