3. SınıfTürkçe
Yazılı Anlatım Türleri ve Özellikleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Yazılı anlatım türlerini tanır ve verilen parça türü belirler.
- Hikâye, masal, şiir ve denemenin amaçlarını karşılaştırır.
- Mektup, dilekçe, afiş, ilan ve bilimsel yazının amacını açıklar.
- Bir yazının düzen ve dil özelliklerini inceleyerek türü tanır.
- Yazılı anlatım türlerini günlük hayattan seçtiği örneklerle karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Her yazı türünün bir amacı vardır. Mektup haber verir, dilekçe ister, afiş ve ilan duyurur, deneme görüş bildirir.
- Hikâyede giriş, gelişme ve sonuç bölümleri bulunur. Bu düzen, türün en kolay tanınan özelliğidir.
- Maskalda hayvanlar ya da nesneler konuşur ve olayın sonunda bir ders verilir.
- Şiirde ölçü ve kafiye aranır. Dize ile satır aynı şey değildir, bir satırda birden fazla dize olabilir.
- Denemede yazar ben diliyle kendi görüşünü savunur. Denemede kişi ve olay anlatımı aranmaz.
- Dilekçe, mektup, afiş ve ilanda açık, kısa ve yalın bir dil kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Amaç, bir yazının neden yazıldığıdır. Türü bulmanın ilk yolu amaca bakmaktır.
- Konu, yazının neyi anlattığıdır. Her yazı türünün konusu farklıdır.
- Düzen, yazının bölümlerinin sıralanış biçimidir.
- Dil, yazının anlatım biçimidir. Her türün kendine özgü bir dili vardır.
- Sanat anlatımı olan hikâye, masal, şiir ve deneme duygu ile düşünceyi güzel anlatır.
- Resmî anlatım olan mektup, dilekçe, afiş, ilan ve bilimsel yazı bir işi başarmak için yazılır.
Sık yapılan hatalar
- Masalla hikâyeyi karıştırmak: Maskalda kişileri hayvanlar ya da nesnelerdir ve olay sonunda bir ders verilir. Hikâyede ise bir olay anlatılır, ders verilmez.
- Denemeyi hikâyeyle karıştırmak: Denemede yazarın kendi görüşü vardır. Denemede ayrıntılı sahne anlatımı, kişi ve olay zinciri aranmaz.
- Şiirde ölçü ve kafiyeyi gözden geçirmek: Şiir düzenli dizelerden oluşur ve seslerin uyumu anlatıma ahenk katar. Dize ile satır aynı şey değildir.
- Dilekçeyi mektuba benzemek: Dilekçe resmî bir makama başvuru yazısıdır. Kaba davranılmaz, istek açık ve kısa biçimde yazılır.
- Afişi ilan sanmak: İlanda satılan ürün ya da verilen hizmet tanıtılır. Afişte bir etkinliğin günü, saati ve yeri duyurulur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bir metnin türünü bulurken önce sorunu sor: bu metin neyi amaçlıyor? Sonra düzenine ve diline bak.
- Şiirde mısra ile dize karıştırılır. Dize, satırın içinde yer alan ölçülü ve kafiyeli birimdir.
- Dilekçe ile mektup karışır. Dilekçe resmî bir makama, mektup ise bir kişiye yazılır.
- Afişte bilgi kısa ve büyük yazılır. Uzun ve karışık cümleler afişe uygun değildir.
- Maskalarda kişileri insan yerine hayvan ya da nesne seçmek, metni masala yaklaştırır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Yazılı Anlatım Türleri ve Özellikleri konusunun çözümlü sorularını çöz.