Doğayı Gözlemleme ve Doğa Günlüğü

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Doğa günlüğünün ne işe yaradığını açıklar.
• Bir bitkiyi gözlemlerken bakılacak noktaları sayar.
• Mevsim değişimlerinin doğadaki etkisini örnek verir.
• Gözlemi yazı ve çizimle günlüğe aktarır.
• Gözlem yaparken doğayı incitmemeye dikkat eder.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce Çevresel Sürdürülebilirlik konusunu bilmen gerekir. Sürdürülebilirlik, doğal kaynakları bugün de yarın da kullanabilmemiz demektir.

• Sürdürülebilirlik kavramını günlük hayattan örnekle açıklar.
• Doğal kaynakların neden korunması gerektiğini söyler.
• Geri dönüşümün nasıl yapıldığını basit adımlarla anlatır.

Doğa Günlüğü Nedir?

Doğa günlüğü, doğadaki bitkileri, hayvanları ve mevsim değişimlerini düzenli biçimde izleyip yazıya ve çizime geçirdiğimiz defterdir. Gözlem yapılan yer ve tarih bu defterde mutlaka bulunur.

Gözlem; görmek, karşılaştırmak, ölçmek ve not etmek gibi işlemlerle doğanın incelenmesidir.

Gözlem Nasıl Yapılır?

Rastgele bakmak gözlem sayılmaz. Önce bakacağımız şeyi seçeriz. Bir ağacı seçtiysek yaprak, çiçek, meyve ve boyunu sırayla inceleriz.

Bir kuşu seçtiysek rengini, boyunu, nerede durduğunu, ne yediğini ve nasıl uçtuğunu yazarız. Gözlem sırasında canlıya zarar vermeyiz.

Doğa Günlüğünde Neler Olmalı?

Bir doğa günlüğü sayfasında şu bilgiler yer alır:

• Tarih ve saat: Gözlem hangi gün ve saatte yapıldı?
• Yer: Bahçe, park veya okul bahçesi gibi yer belirtilir.
• Ölçüm: Boy, uzunluk ve adet cetvelle yazılır.
• Çizim: Görülen canlının basit bir çizimi eklenir.
• Kısa not: Renk, davranış ve çevre hakkında birkaç cümle yazılır.

Gözlenenler ve Yazılacaklar

Gözlem konusu seçilirken ayrıntıya dikkat etmek kaydı değerli kılar.

Örnek: Bir Ağacı Dört Hafta Gözlemlemek

Okul bahçesindeki bir fıstık ağacı seçilmiştir. Her hafta aynı gün aynı saatte bakılacak ve günlüğe not tutulacaktır.

1. Adım 1: Ağacın boyu cetvelle ölçülür ve günlüğe yazılır.
2. Adım 2: Yaprak sayısı ve rengi haftalık olarak not edilir.
3. Adım 3: Yeni sürgün veya çiçek görülürse çizimi çizilir.
4. Adım 4: Dört hafta sonunda notlar karşılaştırılarak yorum yazılır.

Basit Örnek

Önce kolay bir örnekle başlayalım.

Örnek 1: Bahçedeki ağacı gözlemleme

Okulun bahçesindeki fıstık ağacını iki hafta boyunca gözlemleyen bir öğrenci notlarını günlüğe yazıyor.ikte çalışabilirsin:

• Afet Öncesi Hazırlık Afet öncesi hazırlık, tehlikeyi önceden görüp önlem almaktır.
• Çevresel Sürdürülebilirlik Sürdürülebilirlik, doğal kaynakları bugün de yarın da kullanabilmemiz demektir.
• Afet Anı ve Afet Sonrasında Yapılması Gerekenler Afetler önceden haber verilmeden olur.

İleri Örnek

Şimdi daha zor bir örneği birlikte çözelim.

Örnek 5: Saksı bitkisinin toprağını inceleme

Sınıftaki saksı bitkisinin toprağı bir hafta boyunca inceleniyor.

1. Adım 1: Toprağın rengi ve kokusu her gün not edilir.
2. Adım 2: Toprağın kuruluğu parmakla kontrol edilir.
3. Adım 3: Gerekiyorsa bitkiye su verilir ve bu not edilir.
4. Adım 4: Her gün sayfaya tek bir bilgi satırı eklenir.

Cevap: Toprağın durumu ve canlılar hakkında bilgi günlükte birikir.

Hatırla: bu konuyu Doğayı Gözlemleme ve Doğa Günlüğü başlığındaki sorulara geçmeden önce kısa bir kez daha gözden geçir.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

İki örneği birlikte adım adım çözelim.

Cevap: İki hafta sonunda ağacın büyümesi ve yaprak değişimi karşılaştırılır.

Örnek 2: Kuş gözlemi

Bahçe duvarında oturan bir kuş günlüğe çizilerek kaydediliyor.

1. Adım 1: Kuşun rengi, boyu ve ayak biçimi not edilir.
2. Adım 2: Kuşun ne yediği ve nasıl uçtuğu yazılır.
3. Adım 3: Kuşa yaklaşılmaz, kovalanmaz ve ürkütülmez.
4. Adım 4: Birkaç gün aynı saatte bakılarak gelen kuşlar karşılaştırılır.

Cevap: Kuşun özellikleri ve geliş sıklığı günlükte kayıt altına alınır.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı derste geçen kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Yaşamla Bağlayalım

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamdan bir durumla eşleştirelim.

Özet

• Doğa günlüğü, doğadaki varlıkları düzenli izleyip gördüklerimizi yazıya ve çizime geçirdiğimiz kayıttır.
• Tarih, yer ve ölçüm doğru yazıldığında notlar karşılaştırılabilir.
• Aynı yeri aynı saatte gözlemlemek gelişmeyi görmeyi kolaylaştırır.
• Canlılara zarar vermeyen sessiz bir gözlem en değerlisidir.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Gözlem tarihini yazmamak — neden yanlış: Tarih ve saati yazılmayan bir not, kaç gün sonra hangi mevsimde yapıldığını anlatmaz. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Ölçmeden tahmin yazmak — neden yanlış: Boy ve uzunluk gözle tahmin edilirse hata yapılır. Cetvel ya da metre ile ölçülen değer yazılmalıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Yalnızca isim not etmek — neden yanlış: Bitkinin ya da hayvanın tek ismi yeterli değildir. Rengi, yeri, davranışı ve ölçüsü de yazılmalıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Canlıları incitmek — neden yanlış: Kuş kovalamak ya da bitkiyi koparmak gözlemi bozar ve doğaya zarar verir. Uzaktan izlemek gerekir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Günlük defterini karıştırmak — neden yanlış: Her gün kendi sayfasına yazılırsa hangi gün ne görüldüğü rahatlıkla bulunur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümleyi incele ve her birinin doğru olup olmadığını belirle.

1. Gözlem, doğadaki değişimleri düzenli ve dikkatli biçimde izlemektir. — doğru mu?
2. Doğa günlüğü, gözlemlerin yazıyla ve çizimle kaydedildiği defterdir. — doğru mu?
3. Aynı yeri her hafta aynı saatte gözlemlemek karşılaştırmayı kolaylaştırır. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Gözlem düzeni: ne gördüm, nerede gördüm, ne zaman gördüm, nasıl ölçtüm. 2) Doğru. Doğa günlüğü düzenli tutulursa değişimler karşılaştırılabilir. 3) Doğru. Bitkide gözlenenler: yaprak, çiçek, meyve, gövde, kök ve boy.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Afet Öncesi Hazırlık Afet öncesi hazırlık, tehlikeyi önceden görüp önlem almaktır.
• Çevresel Sürdürülebilirlik Sürdürülebilirlik, doğal kaynakları bugün de yarın da kullanabilmemiz demektir.
• Afet Anı ve Afet Sonrasında Yapılması Gerekenler Afetler önceden haber verilmeden olur.