Elektriğin Güvenli Kullanımı

Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz?

Elektriğin bize zarar vermesini nasıl önleyeceğimizi, hangi durumlardan uzak durmamız gerektiğini ve kaza olmamak için ne yapmamız gerektiğini öğreneceğiz.

• Elektrik kazalarının nedenlerini örnek verebilirim.
• Güvenli kullanım kurallarını sıralayabilirim.
• Arızalı bir alet karşısında sorumluluk alabilirim.
• Tasarrufu güvenlikle birlikte yapabileceğimi gösterebilirim.

Ön Bilgi: Elektrik Neden Tehlikelidir?

Elektrik hayatımızı kolaylaştırır ama bedenimizi iletken kılan maddelerden biri gibi davranır. Vücudumuzun içinden geçen elektrik akımı kalp çalışmasını bozabilir, ciddi yanıklara ve hatta ölüme yol açabilir. Bu yüzden elektrik karşısında hep dikkatli olmak zorundayız. Özellikle çocukların merakı elektrikli aletlere ulaşmak istediğinde kazalar en sık yaşanır.

Priz ve Fişle İlgili Kurallar

Priz deliklerine parmağımızı sokmak en tehlikeli davranışlardan biridir; çünkü prizin içinde akım vardır. Prizlerin içine kalem, raptiye gibi hiçbir şey sokmazız. Fişi ise kabloyu değil fişin kendisinden tutarak çekeriz. Kabloyu çekmek teli yıpratır ve kırılma riskini artırır. Banyo gibi nemli yerlerde priz ve alet kullanmak da tehlikelidir.

Islak Eller ve Elektrik

Su elektriği iletir. Islak bir el yıkamadan sonra gelen suyu silmek yerine üstünü sıvaz bırakan çocuk, elektrikli bir alete dokunduğunda akım doğrudan vücuduna geçebilir. Bu yüzden elektrikli alet kullanmadan önce ellerimizi mutlaka kurularız ve aletlerin yanında su bulundurmaz. Banyo ve mutfak gibi ıslak ortamlarda elektrikli alet kullanmaktan da kaçınırız.

Yıpranmış Kablo ve Arızalı Aletler

Kablo dışını koruyan izolasyon katmanı zamanla aşınır ya da çatlar. Böyle bir kablodan elektrik sızar, kısa devre olur ve yangın çıkabilir. Kendi başımıza tamir yapmak yerine durumu büyüklerimize bildiririz. Aynı şekilde kendiliğinden kapanan, ısınan ya da kokusu değişen bir cihazı da hemen kapatıp yetişkine haber veririz.

Basit Örnek: Eve Gelen Kâğıt

Bir kâğıtla postaya gidiyoruz. Kâğıt giderken postanın tellerindeki bir kablo kopmuş ve telleri yere ve duvara sarkmıştır. Bu tellere elimizi uzatmamalıyız. Önce bir yetişkine haber verir, gerekirse elektriği kesmeyi sağlarız. Postanın çalışanları bu işi bizim değil, kendi güvenlikleri için yapmalıdır. Elektrikli aletlerde de aynı sorumluluğu üstlenmemiz gerekir.

İleri Örnek: Güvenlik ve Tasarruf Birlikte

Güvenlikle tasarrufu birlikte sağlayan davranışlar vardır. Kullanılmayan aleti kapatıp fişini çekmek hem elektrik tasarrufu sağlar hem cihazın yıpranmasını önler. Kabloyu düzgün sarmak aletin ömrünü uzatır. Gereksiz ışıkları kapatmak ise hem tasarruf hem de güvenlik açısından doğru bir davranıştır. Kısacası tamamen kapatmak her zaman hem daha ekonomik hem daha güvenlidir.

Adım Adım Çözüm

Bir elektrik kazası ya da şüpheli durum karşısında şu sırayı izle.

1. Adım: Kendine ve çevrene bak; kimseye dokunma.
2. Adım: Güvenli isen elektriği kapat ya da anahtarı indir.
3. Adım: Yetişkin birine haber ver.
4. Adım: Cihazı kullanıma alma; yetişkin kontrol etsin.
5. Adım: Sorun giderilene kadar aleti kullanma.

Karşılaştırma Tablosu

Öğrendiklerimizi Sıraya Koyarak Hatırlayalım

Öğrendiğimiz bilgileri mantıklı bir sıraya koyarak hatırlayalım.

Sık Yapılan Hatalar

• Yıpranmış kabloyu bantlamakla tamir ettiğini sanmak: Bant izolasyonu geri getirmez; kablo mutlaka değiştirilmelidir.
• Elektrik çarpmasında ıslak elde su dökmek: Su akımı yaygınlaştırır; önce elektriği kesmek gerekir.
• Prizleri açıp içindeki bağlantıya bakmak: Prizde enerji vardır; içine dokunan çocuk ciddi biçimde zarar görür.
• Arızalı aleti bildirmeden kullanmaya devam etmek: Arıza büyüyebilir ve bir sonraki kullanımda kazaya yol açabilir.

Özet

Elektrik, bedenimizi iletken hâle getirebildiği için tehlikelidir. Prizlere hiçbir şey sokmaz, fişi kablosundan değil kendisinden çekeriz. Islak elle elektrikli alet kullanmaz, banyo gibi nemli ortamlardan uzak dururuz. Yıpranmış kablo görürsek kendimiz onarmaz, büyüklerimize haber veririz. Arızalı bir cihazı kullanmaya devam etmeyiz. Kullanılmayan aleti kapatıp fişini çekmek hem tasarruf hem güvenlik sağlar.

Kendini Dene

Evinde bir güvenlik turu yap: bütün prizleri, bütün kabloları ve elektrikli aletleri tek tek gözden geçir. Sorunlu gördüğün üç noktayı ve her biri için neden yetişkine haber vermen gerektiğini yaz.

İlgili Konular

Bu konuyu daha sağlam öğrenmek için şu konularla birlikte çalışabilirsin:

• Dünya ve Evren Dünya küre biçimindedir ve kendi etrafında döndüğü için gece ile gündüz oluşur.
• Elektrik Akımı ve Devreler Devre, elektrik akımının geçebilmesi için kurulan kapalı yoldur.
• Dünya ve Evren – Uygulama ve Değerlendirme Dünya ve Evren konusunda Dünya'nın şeklini, günlük ve yıllık hareketlerini, Güneş, Ay ve yıldızların özelliklerini pekiştirdik.