3. SınıfFen Bilimleri
Işığın Yayılması ve Yansıması — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Işığın kaynağından düz bir çizgi hâlinde yayıldığını gözlemle açıklar.
- Saydam, yarı saydam ve saydam olmayan maddeleri ışığa göre sınıflandırır.
- Gölgenin oluşması için gereken koşulları sıralar ve açıklar.
- Işığın düz yüzeyden yansıması ile pürüzlü yüzeyden yansımasını karşılaştırır.
- Düz aynada oluşan görüntünün nasıl meydana geldiğini açıklar.
- Işığın hızlı olduğunu günlük hayattan örneklerle gösterir.
Önemli noktalar
- Işık, kaynağından çıktıktan sonra düz bir çizgi hâlinde ilerler.
- Gölge, ışığın bir cisim tarafından kesilmesiyle oluşur.
- Gölgenin şekli cismin biçimine benzer, rengine benzemez.
- Saydam olmayan maddeler ışığı geçirmez, arkalarında karanlık kalır.
- Düz aynada görüntü düzenli yansıma sonucu oluşur.
- Işık boşlukta da yayılır ve çok hızlı ilerler.
Formüller ve kurallar
- Işık kaynağından çıkan ışık düz çizgi hâlinde yayılır
- Saydam madde ışığı geçirir, saydam olmayan madde tutar
- Gölge için ışık kaynağı + engel + yüzey gerekir
- Kaynak cisme yaklaştıkça gölge büyür
- Işık yüzeye çarpıp geri dönerse yansıma olur
- Düz yüzey düzenli, pürüzlü yüzey dağınık yansıtır
- Işık saniyede yaklaşık 300 000 km yol alır
Sık yapılan hatalar
- Aynayı ışık kaynağı saymak: Ayna yalnızca gelen ışığı geri yönlendirir; ışık üretmediği için ışık kaynağı olarak kabul edilmez.
- Yarı saydam maddeyi tam saydam saymak: Yağlı kâğıt ve tül ışığın yalnızca bir bölümünü geçirir; arkalarındaki görüntü net değildir.
- Gölgeyi ışığın bir parçası sanmak: Gölge ışığın ulaşamadığı karanlık alandır; ışık kaynağı kapatıldığında gölge de kaybolur.
- Gölge uzaklaştıkça büyür diye düşünmek: Işık kaynağı cisme uzaklaştıkça gölge küçülür, yaklaştıkça büyür.
- Pürüzlü yüzeyden de net görüntü bekleyerek: Pürüzlü yüzey ışığı dağıttığı için üzerinde oluşan aydınlık alanda görüntü seçilemez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Işık sorusunda önce kaynağı bul; kaynağı olmayan bir ortamda ışık da yoktur.
- Gölge sorularında parmakla üç şeyi göster: kaynak, engel ve gölgenin düştüğü yüzey.
- Saydam, yarı saydam ve saydam olmayan maddeleri evdeki eşyalarla eşleştirerek tablo hazırla.
- Ayna sorularında aynanın ışık üretmediğini, yalnızca yansıttığını mutlaka hatırla.
- Ölçü sorularında gölge ile uzaklığın orantılı değiştiğini gözlemden çıkar.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Işığın Yayılması ve Yansıması konusunun çözümlü sorularını çöz.