Metin Türleri — Çalışma Sayfası

Bu konuda öğrenecekleriniz

• Dört temel metin türünü özellikleriyle tanımlar.
• Metin türlerini birbirinden ayırır.
• Her türe günlük hayattan örnek verir.
• Metnin başlangıcından ve yapısından türü tahmin eder.
• Verilen metnin türünü kanıtıyla birlikte söyler.

Önemli noktalar

• Her metin türünün kendine özgü bir yapısı vardır.
• Masalın kahramanları olağanüstü olabilir, hikâyeninkiler olamaz.
• Şiirde satırlar dizedir ve kafiye kulakta ritim oluşturur.
• Bilmece ipucu niteliklerini verir, cevabı saklar.
• Türü bilmek, metni okumadan önce beklenti oluşturur.

Formüller ve kurallar

• Masal: bir varmış, bir yokmuş ile başlar, hayal ürünüdür.
• Hikâye: yaşanabilir olayları anlatır; kişi, yer ve zaman içerir.
• Şiir: duyguları dizeler hâlinde, çoğunlukta kafiyeli anlatır.
• Bilmece: nitelikleri söylenip adı gizlenen, cevabı sorulan sözdür.
• Tür belirleme: başlangıç, yapı ve olayın gerçekçiliğine bakılır.
• Masal ders verir, hikâye olayı aktarır, şiir duyu uyandırır.

Sık yapılan hatalar

• Masal ile hikâyeyi karıştırmak: Masal hayal ürünü ve olağanüstüdür, hikâyede anlatılan olay gerçek hayatta yaşanabilir.
• Kafiyeli her metni şiir sanmak: Şiir yalnız kafiyeyle tanımlanmaz, dize yapısı ve duygu aktarımı birlikte aranır.
• Bilmece ile soru cümlesini bir tutmak: Bilmece nitelik verip adı gizler, sıradan bir soru cümlesi değildir.
• Türü başlıksız karar vermek: Başlık yoksa ilk cümle, yapı ve gerçekçilik birlikte değerlendirilmelidir.
• Hikâyede olağanüstü kahraman aramak: Peri ve dev masalın kahramanlarıdır; hikâyede gündelik kişiler yer alır.

Hızlı tekrar ipuçları

• Her türden bir örnek ezberle, karşılaştığında hemen eşleştir.
• Metnin ilk cümlesine özel dikkat ver, kalıp ipucu taşır.
• Şiir görürsen satır sonlarını okuyup kafiyeye kulak ver.
• Bilmecelerde ipuçlarını ayrı ayrı yaz, birleştirince cevap çıkar.

Kendini dene

Bu sayfayı okuduktan sonra Metin Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.

Konu anlatımına dön · Hesap aç, ilerlemen kaydedilsin