Doğa, İklim ve Hava Durumu

Konu Anlatımı

Bu Derste Ne Öğreneceğiz?

Bu derste şunları öğreneceğiz:

• «Doğa, İklim ve Hava Durumu» konusunda doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırt eder.
• «Doğa, İklim ve Hava Durumu» konusunda verilen bilgileri sıralar ve özetler.
• «Doğa, İklim ve Hava Durumu» konusuna ait kavramları çalışma kâğıdında uygular.
• «Doğa, İklim ve Hava Durumu» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.

Ön Bilgi

Bu konuyu anlamak için önce İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik konusunu bilmen gerekir. İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik konusunu özetleyelim.

• «İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik» konusuyla ilgili bir problemi çözerek sonuca ulaşır.
• «İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik» konusunda yaptığı çalışmayı değerlendirir ve eksiklerini tamamlar.

Doğa, İklim ve Hava Durumu Nedir?

Doğa, çevremizdeki bitkileri, hayvanları, suyu ve toprağıyla bir bütündür. İklim ise bir yerde yıllar boyunca görülen hava olaylarının genel halidir.

Temel bilgi: Doğa, canlıların ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu çevredir.

Bu konuyu öğrenirken şu noktalara dikkat ederiz: Doğada ağaç, su, toprak, hava ve canlılar birlikte yer alır. Canlılar yaşayabilmek için suya, yemeğe ve barınağa ihtiyaç duyar.

Öğrenmemiz Gerekenler

• Doğa, canlıların ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu çevredir.
• Doğada ağaç, su, toprak, hava ve canlılar birlikte yer alır.
• Canlılar yaşayabilmek için suya, yemeğe ve barınağa ihtiyaç duyar.
• Bitkiler ışık, su ve toprakla büyür.
• Hava durumu kısa süreli değişir, iklim ise uzun yıllardır.
• İklim; sıcaklık, yağış ve rüzgâr gibi olayların yıllar içindeki genel halidir.
• Bir yerde yıl boyunca kar yağıyorsa o bölgenin iklimi soğuktur.
• Türkiye'de dört mevsim yaşanır.
• Mevsimler sırayla gelir ve bitkilerle hayvanların yaşamını etkiler.
• Güneş, yeryüzündeki hayat için gerekli olan ışığı sağlar.
• Yağmur ve kar, suyun yeryüzüne inmesini sağlar.
• Su kaynakları; çay, dere, göl, nehir ve yeraltı sularıdır.
• Doğanın düzeni, canlıların birbirine ihtiyaç duymasıyla korunur.
• Bir canlının azalması, diğer canlıların hayatını da etkiler.
• Doğayı gözlemlemek, merakımızı ve sorgulama becerimizi geliştirir.

Bu maddeleri örneklerle pekiştirelim. Bitkiler ışık, su ve toprakla büyür. Bu yüzden konuyu bir bütün olarak görmek gerekir.

Bir konuyu öğrenirken önce tanımı bilmek, sonra örnekleri incelemek ve en son kendi cümlenle anlatmayı denemek en doğru yoldur. Böylece bilgi kalıcı hâle gelir.

Örnekler

Bir bölgede yıl boyunca her gün kar yağıyor. Bu bölgenin iklimi nasıldır? Çözüm: Adım 1: Gözlem bir gün değil yıl boyudur. → Adım 2: Kar düzenli olarak görülmektedir. → Adım 3: Uzun süreli durum iklimi gösterir. Sonuç: Soğuk bir iklimdir, çünkü kar yıl boyunca düzenli yağmaktadır.

Bugün güneş, yarın sağanak. Bu hangisinin örneğidir? Çözüm: Adım 1: Değişim yalnızca bir gün içinde olmuştur. → Adım 2: Bu kısa süreli bir durumdur. → Adım 3: Kısa süreli durum hava durumudur. Sonuç: Hava durumudur, çünkü değişim çok kısa sürelidir.

Bitkiler büyürken hangi üç şeye ihtiyaç duyar? Çözüm: Adım 1: Bitkiler ışık kullanır. → Adım 2: Topraktan su alırlar. → Adım 3: Toprak büyümelerini sağlar. Sonuç: Işık, su ve toprağa ihtiyaç duyarlar.

Bir göldeki balık sayısı neden azalırsa kuş sayısı da azalabilir? Çözüm: Adım 1: Kuşlar besin olarak balık kullanır. → Adım 2: Balık azalınca besin azalır. → Adım 3: Canlılar birbirine bağlıdır. Sonuç: Kuşların besin kaynağı azaldığı için onlar da azalır.

Türkiye'de dört mevsim yaşanır. Konuyu pekiştirmek için her gün birkaç dakika çalışmak ve örnekleri tekrar çözmek yararlı olur. Zorlandığımız yerde konuyu baştan okumak da öğrenmeyi hızlandırır.

Yağmur ve kar, suyun yeryüzüne inmesini sağlar. Böylece konu hem anlaşılır hem de kalıcı olur.

Basit Örnek

Önce basit bir örneğe bakalım.

Örnek 1: Bir bölgede yıl boyunca her gün kar yağıyor. Bu bölgenin ik…

Bir bölgede yıl boyunca her gün kar yağıyor. Bu bölgenin iklimi nasıldır?

1. Adım 1: Gözlem bir gün değil yıl boyudur.
2. Adım 2: Kar düzenli olarak görülmektedir.
3. Adım 3: Uzun süreli durum iklimi gösterir.

Cevap: Soğuk bir iklimdir, çünkü kar yıl boyunca düzenli yağmaktadır.

İleri Örnek

Şimdi biraz daha zor bir örneği çözelim.

Örnek 4: Bir göldeki balık sayısı neden azalırsa kuş sayısı da azala…

Bir göldeki balık sayısı neden azalırsa kuş sayısı da azalabilir?uyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Hayvanlar, Orman Sevgisi ve Tasarruf Hayvanlar, Orman Sevgisi ve Tasarruf konusunu özetleyelim.
• İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik konusunu özetleyelim.
• Kitaplar ve Okuma Sevgisi Kitaplar ve Okuma Sevgisi konusunu özetleyelim.

Adım Adım Çözülmüş Örnekler

Bu örneği birlikte adım adım çözelim.

Örnek 2: Bugün güneş, yarın sağanak. Bu hangisinin örneğidir?

Bugün güneş, yarın sağanak. Bu hangisinin örneğidir?

1. Adım 1: Değişim yalnızca bir gün içinde olmuştur.
2. Adım 2: Bu kısa süreli bir durumdur.
3. Adım 3: Kısa süreli durum hava durumudur.

Cevap: Hava durumudur, çünkü değişim çok kısa sürelidir.

Kavram Karşılaştırma Tablosu

Aynı konudaki kavramları yan yana koyup karşılaştıralım.

Öğrendiklerimizi Pekiştirelim

Her öğrendiğimiz bilgiyi günlük hayattan bir durumla eşleştirerek pekiştirelim.

Özet

• Doğa, İklim ve Hava Durumu konusunu özetleyelim.
• Doğa, çevremizdeki bitkileri, hayvanları, suyu ve toprağıyla bir bütündür.
• İklim ise bir yerde yıllar boyunca görülen hava olaylarının genel halidir.
• Bu konuda şunları öğreniriz: Doğa, canlıların ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu çevredir.
• Doğada ağaç, su, toprak, hava ve canlılar birlikte yer alır.

Sık Yapılan Hatalar

Bu derste en sık yapılan hataları bulacaksın. Her satırda üç şey var: hata ne, neden yanlış, doğrusu ne.

• Hava durumu ile iklimi karıştırmak — neden yanlış: Hava durumu kısa sürelidir ve günlük değişir. İklim ise bir bölgede yıllar boyunca görülen genel durumdur. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• İklimin sadece sıcaklık olduğunu düşünmek — neden yanlış: İklim; sıcaklık, yağış, rüzgâr ve nem gibi olayların yıllar içindeki genel halidir. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Bitkilerin suya ihtiyacı olmadığını söylemek — neden yanlış: Bitkiler büyümek için topraktan su alırlar. Su olmadan büyüyemezler. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.
• Güneşin doğa için gereksiz olduğunu düşünmek — neden yanlış: Güneş, bitkilerin büyümesi için gerekli olan ışığı sağlar. Doğadaki hayat güneşe bağlıdır. Doğrusu için yukarıdaki kuralı uygula ve sonucu tekrar kontrol et.

Kendini Dene

Aşağıdaki üç cümle doğru mu, yanlış mı? Önce sen karar ver.

1. Doğa, canlıların ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu çevredir. — doğru mu?
2. Doğada ağaç, su, toprak, hava ve canlılar birlikte yer alır. — doğru mu?
3. Canlılar yaşayabilmek için suya, yemeğe ve barınağa ihtiyaç duyar. — doğru mu?

Cevap anahtarı: 1) Doğru. Doğa, canlıların ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu çevredir. 2) Doğru. Doğada ağaç, su, toprak, hava ve canlılar birlikte yer alır. 3) Doğru.

Sonra dene: bu konudaki açık uçlu görevi çöz ve puanlama anahtarıyla karşılaştır.

İlgili Konular

Bu konuyu daha iyi öğrenmek için şu konulara da bakabilirsin:

• Hayvanlar, Orman Sevgisi ve Tasarruf Hayvanlar, Orman Sevgisi ve Tasarruf konusunu özetleyelim.
• İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik İstiklâl Marşı ve Millî Egemenlik konusunu özetleyelim.
• Kitaplar ve Okuma Sevgisi Kitaplar ve Okuma Sevgisi konusunu özetleyelim.