12. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Kafiye, Redif ve Nazım Türleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kafiye ve redif kavramlarını tanımlayabilir.
- Redifin düz, yuvarlak, karma ve zengin türlerini ayırt edebilir.
- Sarnıç, girit, münşeid, karınca, muayene ve balad nazım türlerini tanıyabilir.
- Bir dizede kafiye ile redifi ayırt edebilir.
- Gelen dizeye uygun nazım türünü gerekçesiyle belirleyebilir.
Önemli noktalar
- Kafiye, dize sonundaki seslerin birbirine uyum sağlamasıdır.
- Redif, dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür.
- Redifin kendisi kafiye sayılmaz.
- Düz redif örneği geldi ve gitti sözcükleridir.
- Yuvarlak redif örneği görü ve geldi sözcükleridir.
- Karma redifte düz ve yuvarlak ünlülerin ikisi bulunur.
- Zengin redif birden çok hece içerir; akşam oldu ve vakit oldu buna örnektir.
- Sarnıçta bütün mısralar aynıdır; hem ölçü hem kafiye düzeni aynıdır.
- Girit 8 mısra + 4 mısra düzeninde yeni bir sarnıç başlatır.
- Münşeid mısraları hece sayılarına göre adlandırılır.
- Karıncada her mısra, sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar.
- Muayenede mısra başlarında mu, ay, ne heceleri nöbetleşe gelir.
- Balad 4+4+4 dizeleri hâlinde AABB kafiye şemasıyla yazılır.
Formüller ve kurallar
- Kafiye tanımı: dize sonundaki seslerin birbirine uyum sağlaması.
- Redif tanımı: dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcük; redifin kendisi kafiye sayılmaz.
- Düz redif örneği: geldi, gitti.
- Yuvarlak redif örneği: görü, geldi.
- Karma redif: düz ve yuvarlak ünlülerin ikisi bulunur.
- Zengin redif örneği: akşam oldu, vakit oldu; birden çok hece içerir.
- Sarnıç: bütün mısraları aynı olan şiir; ölçü ve kafiye düzeni aynıdır.
- Girit: 8 mısra + 4 mısra düzeninde, belli sayıda mısradan sonra yeni sarnıç başlar.
- Münşeid: mısraları hece sayılarına göre adlandırılır (8'li münşeid, 11'li münşeid).
- Karınca: her mısra, kendisinden sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar.
- Muayene: mısra başlarında mu, ay, ne heceleri nöbetleşe gelir.
- Balad: 4+4+4 dizeleri hâlinde AABB kafiye şemasıyla yazılır.
- Aruzda kafiyeden önce gelen kısma cinah denir.
Sık yapılan hatalar
- Redifi kafiyeden ayırmamak: Redif, dize sonunda kafiyeyle uyum sağlayan ek ya da sözcüktür ve kendisi kafiye sayılmaz.
- Girit ile sarnıcı aynı saymak: Girit, belli sayıda mısradan sonra yeni bir sarnıç başlatır ve 8 mısra + 4 mısra düzeninde olur.
- Münşeidi kafiye düzenine göre tanımlamak: Münşeid, mısraları hece sayılarına göre adlandırılır.
- Balatda AABB yerine ABAB aramak: Balad 4+4+4 dizeleri hâlinde AABB kafiye şemasıyla yazılır.
- Karıncada son kelimeye bakmak: Karıncada her mısra, kendisinden sonraki mısranın ilk kelimesiyle başlar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Redif-kafiye ayrımında dize sonundaki ifadeyi ikiye böl, son bölüm rediftir.
- Redif türünü belirlemek için redifin hece sayısına ve ünlüsüne bak.
- Zengin redif ararken dize sonundaki bloğun uzunluğunu kontrol et.
- Nazım türü sorusunda önce mısra sayısına, sonra hece sayılarına bak.
- Münşeid sorusunda hece sayısına odaklan, kafiye düzenine değil.
- Balad yazarken 4+4+4 bloklarını AABB şemasıyla kur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Kafiye, Redif ve Nazım Türleri konusunun çözümlü sorularını çöz.