12. SınıfTürk Dili ve Edebiyatı
Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cumhuriyet Dönemi'nin tarih aralığını ve dönem içi evrelerini tanıyabilir.
- Cumhuriyet Dönemi romanındaki üç ana akımı ayırt edebilir.
- Toplumcu gerçekçilik dergilerini tanıyabilir.
- Dönemin anılan şairlerini ve yazarlarını tanıyabilir.
- Eserleri yazarıyla eşleştirip türlerini ayırt edebilir.
Önemli noktalar
- Cumhuriyet Dönemi 1923 günümüze kadar sürer.
- 1923-1940 arası Büyük Doğu Devri, 1940-1960 arası Toplumcu Gerçekçilik evresidir.
- Cumhuriyet Dönemi romanında üç ana akım vardır.
- Saatleri Ayarlama Enstitüsü Ahmet Hamdi Tanpınar'ın, Kürk Mantolu Madonna Sabahattin Ali'nin eseridir.
- Sinekli Bakkal, Çamlıca, Yaban, Çamurlu, Sarı Sarnıç ve Beyaz Lale toplumsal gerçekçi roman örnekleridir.
- Beyaz Lale'nin yazarı Ömer Seyfettin, Sarı Sarnıç'ın yazarı Orhan Kemal'dir.
- Abdülhamid Han, Tarık Buğra'nın tarihî romanıdır.
- Toplumcu gerçekçilik dergileri Şark, Varlık ve Yedigün'dür.
- Cahit Sıtkı Tarancı, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Orhan Veli Kanık ve Sezai Karakoç Cumhuriyet Dönemi şairlerindendir.
- Sait Faik, Orhan Kemal, Haldun Taner ve Nezihe Meriç Cumhuriyet Dönemi roman ve hikâye yazarlarındandır.
Formüller ve kurallar
- Cumhuriyet Dönemi tarih aralığı: 1923 günümüze.
- Evreler: 1923-1940 Büyük Doğu Devri, 1940-1960 Toplumcu Gerçekçilik.
- Bireyin iç dünyasını anlatan roman örnekleri: Saatleri Ayarlama Enstitüsü (Ahmet Hamdi Tanpınar), Kürk Mantolu Madonna (Sabahattin Ali).
- Toplumsal gerçekçi roman örnekleri: Sinekli Bakkal (Halide Edib), Çamlıca (Reşat Nuri), Yaban (Yakup Kadri), Çamurlu (Yaşar Kemal), Sarı Sarnıç (Orhan Kemal), Beyaz Lale (Ömer Seyfettin).
- Tarihî roman örneği: Abdülhamid Han (Tarık Buğra).
- Toplumcu gerçekçilik dergileri: Şark, Varlık, Yedigün.
- Cumhuriyet Dönemi şairleri: Cahit Sıtkı Tarancı, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Necati Cumalı, Orhan Veli Kanık, Kemal Tahir, Hilmi Yavuz, İlhan Berk, Edip Cansever, Ece Ayhan, Turgut Uyar, Sezai Karakoç, Behçet Necatigil.
- Roman ve hikâye yazarları: Sait Faik, Orhan Kemal, Necip Fazıl, Tarık Buğra, Cevat Şakir, Samim Kocagöz, Haldun Taner, Nezihe Meriç.
- Eser doğrulama sırası: yazar → eser adı → akım.
Sık yapılan hatalar
- Toplumcu gerçekçilik dergilerini karıştırmak: Bu dönemin dergileri Şark, Varlık ve Yedigün'dür.
- Abdülhamid Han'ı toplumsal gerçekçi roman sanmak: Abdülhamid Han, Tarık Buğra'nın tarihî romanıdır.
- Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nün yazarını karıştırmak: Eser Ahmet Hamdi Tanpınar'a aittir; Kürk Mantolu Madonna ise Sabahattin Ali'nin eseridir.
- Beyaz Lale'nin akımını yanlış seçmek: Beyaz Lale, Ömer Seyfettin'in toplumsal gerçekçi romanıdır.
- Dönemin 1940'ta bittiğini sanmak: Cumhuriyet Dönemi 1923 günümüze kadar sürer; evreler dönem içi bölümlerdir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Eser sorusunda önce yazarı, sonra eseri, en son akımı doğrula.
- Tarihî roman mı toplumsal gerçekçi roman mı ayırt ederken eser adındaki tarih sözcüğüne dikkat et.
- Dergi sorularında Şark, Varlık ve Yedigün üçlüsünü birlikte ezberle.
- Şair sorularında dönem içindeki farklı anlayışları ayırt et, ama hepsinin Cumhuriyet Dönemi'nde olduğunu unutma.
- Karıştırma riski yüksek çiftleri not al: Sarı Sarnıç Orhan Kemal, Beyaz Lale Ömer Seyfettin.
- Eser türünü soran bir soruda tiyatro, makale ve roman ayrımını önce yap.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı konusunun çözümlü sorularını çöz.