12. SınıfTemel Matematik
Araştırma Süreci ve Veri Toplama — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İstatistiksel araştırma sürecinin basamaklarını sırayla açıklar
- Evren ile örneklem arasındaki ayrımı örneklerle belirler
- Nitel, nicel, ayrık ve sürekli verileri ayırt eder
- Gözlem, anket, deney ve kayıt taraması yöntemlerini uygun durumlarda seçer
- Basit rastgele ve tabakalı örneklemeyi kolayda örnekleme riskiyle karşılaştırır
Önemli noktalar
- Araştırmanın ilk basamağı amaç ve sorunun net biçimde yazılmasıdır
- Örneklem evreni temsil etmiyorsa yapılan yorum geçerli değildir
- Nitel veri sayısal değil, nicel veri sayısal büyüklükta olur
- Deneyde bağımsız değişken bilinçli olarak değiştirilir
- Araştırmada gizlilik ve katılımcının rızası etik zorunluluktur
Formüller ve kurallar
- Evrenin tamamı değil, seçilen alt küme örneklem olarak adlandırılır
- Yüzde hesabı = parça bölü bütün çarpı 100
- Örneklem büyüklüğü = evren çarpı örneklem oranı
- Ayrık veri tam sayılı, sürekli veri ara değer alabilen sayıdır
- Temsilî örneklem evrenin yapısını yansıtmalıdır
Sık yapılan hatalar
- Evren ile örneklemi karıştırmak: Tüm birey kümesi evren, ondan seçilen alt küme örneklektir; ikisini aynı görmek araştırmanın kapsamını bulanıklaştırır ve sonuçları yanlış yere taşır.
- Büyük örneğin her zaman doğru olduğunu sanmak: Sayı kadar seçim yöntemi de önemlidir; taraflı yöntemle toplanan çok veri bile evreni temsil etmeyebilir ve yorumu geçersiz kılar.
- Yönlendirici soru sormak: İçinde cevabı ima eden soru sorularak toplanan veri katılımcının kendi görüşünü yansıtmaz; soru metni nötr ve anlaşılır olmalıdır.
- Nitel veriyi nicel veri gibi işlemek: Göz rengi ya da sevilen ders gibi sözel verilerle ortalama hesaplamak anlamsızdır; önce veri türünü belirlemek gerekir.
- Yaygın hata 5: Araştırma Süreci ve Veri Toplama konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Araştırmaya başlamadan önce amacı tek cümlede yaz
- Örneklem seçmeden evreni bir listeye dök
- Soruları yönlendirici değil, tarafsız biçimde kur
- Verinin ayrık mi sürekli mi olduğunu birimine bakarak anla
- Sonuçları yorumlarken örneklemin sınırını kabul et
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Araştırma Süreci ve Veri Toplama konusunun çözümlü sorularını çöz.