12. SınıfTarih
Tarih · 12. Sınıf · Yumuşama Dönemi ve Sonrası
1960'ların sonundan itibaren bloklar arası gerilimin azaldığı dönemdir. Nükleer silahların sınırlandırılması anlaşmaları (SALT) imzalandı. 1975 Helsinki Nihai Senedi ile sınırların dokunulmazlığı, insan hakları ve iş birliği ilkeleri kabul edildi.
Gorbaçov döneminde glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları uygulandı. Ekonomik ve siyasi açılım, merkezi yönetimin zayıflamasına yol açtı.
1991'de Doğu Bloku ve SSCB dağıldı. Bağımsız cumhuriyetler ortaya çıktı; Soğuk Savaş sona erdi. ABD tek süper güç olarak kaldı.
Avrupa'da bütünleşme hızlandı; NATO genişledi. Bölgesel çatışmalar ve etnik sorunlar öne çıktı. Küreselleşme süreci hız kazandı.
1960'ların sonundan itibaren gerginlik yerini yumuşamaya (détente) bırakmıştır. Silah kontrol anlaşmaları yapılmış, ABD ile SSCB arasında doğrudan telefon hattı kurulmuştur. Sovyetler Birliği'nin 1968'de Çekoslovakya'ya müdahalesi, sosyalist ülkelerde bağımsız politikayı bastırma anlamına gelen Brejnev Doktrini'ni ortaya koymuştur. 1979 Afganistan işgali ise yumuşamayı ciddi biçimde sarsmıştır.
1980'de göreve gelen ABD Başkanı Reagan, silahlanma yarışını yeniden başlatmış ve savunma harcamalarını artırmıştır. Bu baskı ile ekonomik sıkıntılar birleşince SSCB yönetimi reform yolunu seçmiştir. 1985'te genel sekreter olan Gorbaçov, glasnost (siyasi açıklık ve şeffaflık) ile perestroika (ekonomi ve yönetimde yeniden yapılanma) reformlarını başlatmış, ayrıca ABD ile nükleer silahları kısıtlayan anlaşmalar yapmıştır.
Reformların yarattığı serbest ortamda 1989'da Doğu Avrupa devrimleri birbirini izlemiştir: Polonya, Macaristan, Almanya ve Çekoslovakya'da değişiklikler yaşanmış, Berlin Duvarı yıkılmıştır. 1990'da Almanya yeniden birleşmiştir. Ağustos 1991'deki darbe girişimi başarısız olmuş, Baltık ülkeleri bağımsızlığını ilan etmiş ve Aralık 1991'de SSCB resmen dağılmıştır. Böylece iki kutuplu düzen sona ermiştir.
Bu konuda sıra şudur: yumuşama → sertleşme (Reagan) → reform (Gorbaçov) → dağılış. Sorularda genellikle neden-sonuç zinciri aranır: ekonomik durgunluk + silahlanma baskısı → reform → reformun yarattığı serbestlik → dağılış.
1960'ların sonundan itibaren bloklar arası gerilim azaldı ve ekonomik durgunluk yaşanmaya başladı. Nükleer silahların sınırlandırılması anlaşmaları (SALT) imzalandı, bu da iki blok arasında güvenli iletişim kanallarını oluşturdu. 1975 Helsinki Nihai Senedi ile insan hakları ve iş birliği ilkeleri kabul edildi, bu da ekonomik açıdan da iki blok arasında daha fazla işbirliği sağladı. Yumuşama Dönemi döneminde, ekonomik durgunluk ve silah kontrol anlaşmaları, SSCB'nin dış politikasını daha dengeli hale getirdi.
1968 yılında Sovyetler Birliği'nin Çekoslovakya'ya müdahalesi, sosyalist ülkelerde bağımsız politikayı bastırmak amacıyla Brejnev Doktrini'ni ortaya koydu. Bu durum, bloklar arası güvenliği zayıflattı ve ekonomik durgunluğu tehdit etti. 1979 Afganistan işgali ise yumuşamayı ciddi derecede sarsmış, bu da iki blok arasında daha fazla gerilim yarattı.
1980'de Reagan döneminde ABD Başkanı Reagan, silahlanma yarışını yeniden başlatmış ve savunma harcamalarını artırmıştır. Bu durum, SSCB'nin ekonomik durumunu daha da zorlaştırmış ve reform sürecini hızlandırmıştır. 1985'te Gorbaçov, glasnost (siyasi açıklık) ve perestroika (ekonomi ve yönetimde yeniden yapılanma) reformlarını başlatmış, bu da ekonomik sıkışıklığı azaltmaya yönelik adımlar attı. Perestroika politikaları, ekonomik durgunluğu çözerek SSCB'nin ekonomik yapısını yeniden düzenlemeye yöneltilmiştir.
Reagan döneminde, ABD ile SSCB arasında nükleer silahlarla ilgili anlaşmalar yapılmış, bu da iki blok arasındaki ekonomik ve siyasi gerilimi azaltmıştır. Ekonomik sıkışıklık ve silahlanma baskısı, SSCB yönetiminin reform yolu seçmesine neden oldu.
Detant süreci, Helsinki Nihai Senedi, glasnost-perestroyka ve SSCB'nin dağılması Bu konuda ögrenme çıktıları:
Bu konuya başlamadan önce temel kavram ve ön koşulları kavramanız yardımcı olacaktır. Konunun çerçevesinde şu kavramlar dikkat ister:
Günlük yaşamda ve mesleki bağlamda bir uygulama:
Soru: Gorbaçov döneminde uygulanan açıklık politikası hangisidir?
Sonuç/cevap: Glasnost
Örnek 1: Kavram konusunun adımları:
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Yumuşama döneminde gerilim azalsa da rek | Yumuşama döneminde gerilim azalsa da rekabet sürdü. |
| Helsinki Nihai Senedi insan hakları ve s | Helsinki Nihai Senedi insan hakları ve sınır dokunulmazlığını vurgular. |
| SSCB'nin dağılmasıyla Soğuk Savaş sona e | SSCB'nin dağılmasıyla Soğuk Savaş sona erdi. |
| Brejnev Doktrini 1968 Çekoslovakya müdah | Brejnev Doktrini 1968 Çekoslovakya müdahalesiyle anılır. |
| Afganistan işgali 1979, yumuşamanın sars | Afganistan işgali 1979, yumuşamanın sarsıldığı andır. |
| Reformlar: glasnost açıklık, perestroika | Reformlar: glasnost açıklık, perestroika yeniden yapılanma. |
| SSCB Aralık 1991'de resmen dağılmıştır. | SSCB Aralık 1991'de resmen dağılmıştır. |
Glasnost ve perestroykayı karıştırmak: Glasnost açıklık, perestroyka yeniden yapılanmadır.
Yumuşamayı Soğuk Savaş'ın bitişi sanmak: Yumuşama bir süreçtir; bitiş 1991'dir.
SSCB'nin dağılmasını tek nedenli açıklamak: Ekonomik, siyasi ve milliyetçi etkenler birlikte rol oynadı.
Dağılışı 1989'a yerleştirmek: 1989 Doğu Avrupa, 1991 SSCB içindir.
Reagan'ı yumuşamanın başlatıcısı sanmak: Yumuşama daha önce başlamış, Reagan sertleştirmiştir.
Brejnev ile Gorbaçov'u karıştırmak: Brejnev baskı, Gorbaçov reform simgesidir.
Soru: Yumuşama dönemini; nedenlerini, önemli belgelerini ve 1979 Afganistan işgaliyle nasıl sarsıldığını açıklayınız.
Örnek cevap: Puanlama anahtarı: 1960'ların sonundaki gerilim azalmasının yazılması 3 puan; SALT ve 1975 Helsinki Nihai Senedi'nin belirtilmesi 4 puan; doğrudan telefon hattı gibi güven artırıcı adımların eklenmesi 3 puan; 1979 Afganistan işgalinin yumuşamayı sarsdığının yazılması 3 puan; gerilimin yeniden arttığının vurgulanması 2 puan. Toplam 15 puan.
1960'ların sonundan itibaren bloklar arası gerilimin azaldığı dönemdir. Nükleer silahların sınırlandırılması anlaşmaları (SALT) imzalandı. 1975 Helsinki Nihai Senedi ile sınırların dokunulmazlığı, insan hakları ve iş birliği ilkeleri kabul edildi. Gorbaçov döneminde glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden…
Helsinki Nihai Senedi insan hakları ve sınır dokunulmazlığını vurgular.
Glasnost ve perestroykayı karıştırmak: Glasnost açıklık, perestroyka yeniden yapılanmadır. Yumuşamayı Soğuk Savaş'ın bitişi sanmak: Yumuşama bir süreçtir; bitiş 1991'dir.
SALT: stratejik silah sınırlama · Helsinki Nihai Senedi: 1975 · Glasnost: açıklık · Perestroyka: yeniden yapılanma
Yumuşama (detant) dönemini açıklar. Helsinki Nihai Senedi'ni değerlendirir. SSCB'deki reform süreçlerini açıklar.
Bloklar arası gerilimin azaldığı dönem hangisidir?
Doğru cevap: A) Yumuşama (detant)
Yumuşama (detant) kavramı Yumuşama Dönemi ve SSCB'nin Dağılması konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Glasnost hangi anlama gelir?
Doğru cevap: C) Açıklık
Açıklık kavramı Yumuşama Dönemi ve SSCB'nin Dağılması konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Soğuk Savaş'ın sona ermesinin temel sonucu nedir?
Doğru cevap: A) ABD tek süper güç kaldı
ABD tek süper kavramı Yumuşama Dönemi ve SSCB'nin Dağılması konusunun temel bir kavramıdır. Detaylar konu anlatımında verilmiştir.
Konu anlatımları hesapsız okunur. Quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Tarih için çalışma yolu
Konu anlatımları hesapsız okunur; quiz, slayt ve deneme için hesap gerekir.
Bu sayfa Yumuşama Dönemi ve SSCB'nin Dağılması konusunun anlatımını, kazanımlarını ve örnek sorularını içerir. Konuyla ilgili tüm sorular için testi çöz, diğer konular için DersTeders ana sayfasına geçebilirsin.
Bu konuyu çalış: hesap aç, ilerlemen kaydedilsin.
Hesap aç