12. SınıfSosyal Bilim Çalışmaları
Bilim ve Teknolojinin Doğası, Etiği ve Sorumluluğu — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Bilimsel yöntemin aşamalarını sırasıyla açıklar
- Çürütülebilirliğin ve ölçülebilirliğin bilimsel bilgideki yerini değerlendirir
- Bilimsel bilginin geçici ve göreceli doğasını örnekle açıklar
- Bilimsel araştırmalarda etik onay ve bilgilendirilmiş rıza ilkelerini tartışır
- Çifte kullanım ve sorumsuz teknoloji kullanımının sonuçlarını değerlendirir
Önemli noktalar
- Bilimin temelinde çürütülebilirlik ve ölçülebilirlik vardır
- Bilimsel bilgi geçicidir ve yeni verilerle sürekli güncellenir
- Teknoloji, bilimsel bilgiyi günlük çözüme dönüştüren uygulama alanıdır
- Nüremberg Kodu, deney etiğinde özgür rıza ilkesini merkeze almıştır
- Yapay zekâ ve genom gibi alanlarda öngörülemez sonuçlara karşı önlem şarttır
Formüller ve kurallar
- Bilimsel yöntem = Gözlem + Soru + Hipotez + Deney + Veri toplama + Sonuç
- Bilgiyi güçlendiren adımlar = Akran değerlendirmesi + Yeniden üretim
- Teknoloji = Bilimsel bilgi + Uygulama + Aygıt ve sistem tasarımı
- Etik değerlendirme = Özgür rıza + Yarar ile zarar dengesi + Özel yaşamın korunması
- Sorumluluk = Kullanım amacı + Sosyal sonuçlar + Dayanıklılık ve geri dönüşüm
Sık yapılan hatalar
- Bilimi kesin bilgi sanmak: Bilimsel bilgi geçici ve görecelidir; yeni ölçümler ile kanıtlar sonuçları değiştirebilir.
- Bilim ile teknolojiyi aynı şey saymak: Bilim açıklama üretir, teknoloji ise bilgiyi kullanarak aygıt, sistem ve çözüm ortaya koyar.
- Ölçüm hatasını etik ihlali sanmak: Ölçüm hatası yöntemseldir ve düzeltebilir; etik ihlali ise ilke ve kural ihlali olup sorumluluk doğurur.
- Teknolojinin sonuçlarını üretimden sonra düşünmek: Geri dönüşüm, güvenlik ve enerji gibi sonuçları tasarım aşamasından itibaren göz önünde tutmak gerekir.
- Yaygın hata 5: Bilim ve Teknolojinin Doğası, Etiği ve Sorumluluğu konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Yöntem basamaklarını gözlem, soru, hipotez sırasıyla aklında tut
- Bir iddianın ölçülebilir olup olmadığını sormak bilimsel olanı ayırt etmeni sağlar
- Bir araştırmanın etik onayını ve rızasını her zaman birlikte değerlendir
- Teknoloji haberlerinde dayanıklılık, güvenlik ve geri dönüşümü birlikte ara
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Bilim ve Teknolojinin Doğası, Etiği ve Sorumluluğu konusunun çözümlü sorularını çöz.