12. SınıfTekstil Teknolojisi
Üretim Yeri Yerleşimi, Malzeme Akışı ve Ekipman Kapasitesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Toplam alandan bölge alanlarını yüzde oranlarına göre hesaplayabilir
- Alan dağılımının toplamı verilen alana eşit olup olmadığını denetleyebilir
- Taşıma ihtiyacını sefer sayısına çevirip taşıma kapasitesiyle karşılaştırabilir
- Üretim hattındaki darboğaz halkayı belirleyip verim kaybını hesaplayabilir
- Darboğazı giderecek ekipman sayısını kapasite hesabıyla bulabilir
- Yerleşim planının fire ve işçilik maliyeti üzerindeki etkisini tartışabilir
Önemli noktalar
- Alan oranlarının toplamı yüzde 100 olmalı ve hesap sonrası toplam denetimi yapılmalıdır.
- Dikim alanı en büyük payı alır çünkü makine, istasyon ve geçiş payı gerektirir.
- Tek yönlü akış taşıma mesafesini ve beklemeyi azaltır.
- Geri dönüşlü yerleşim ancak alan kıtlığında ve taşıma maliyeti karşılaştırılarak kabul edilir.
- Sefer süresi yükleme, taşıma ve boşaltmanın toplamıdır.
- Taşıma kapasitesi yalnız taşıma süresine bölünürse olduğundan yüksek hesaplanır.
- Sefer ihtiyacı yukarı yuvarlanır; kesirli sefer planlanamaz.
- Hat kapasitesi saatlik kapasitesi en düşük ekipmanla belirlenir.
- Verim kaybı hedef kapasite ile darboğaz kapasitesi farkıdır ve kayda geçirilir.
- Ekipman sayısı yukarı yuvarlanır ve yuvarlanmış değerin hedefi karşıladığı denetlenir.
- Kesim ile dikim arasındaki mesafe kısa tutulur; uzun mesafe fireyi artırır.
- Bekleyen ürünün kapladığı alan ayrıca korunur, hesaba katılmazsa yerleşim sıkışır.
Formüller ve kurallar
- Bölge alanı (m²) = toplam üretim yeri alanı (m²) × bölge oranı (%) ÷ 100
- Alan denetimi (m²) = bölge alanlarının toplamı = verilen toplam alan (m²)
- Günlük sefer ihtiyacı (sefer) = günlük taşınacak miktar ÷ sefer başına taşınan miktar, yukarı yuvarlanır
- Sefer süresi (dk) = yükleme süresi + taşıma süresi + boşaltma süresi
- Günlük sefer kapasitesi (sefer) = günlük çalışma süresi (dk) ÷ sefer süresi (dk)
- Taşıma darboğazı = talep seferi > kapasite seferi ise o hat darboğazdır
- Ekipman günlük kapasitesi (m/gün) = saatlik kapasite (m/sa) × vardiya süresi (sa)
- Hat kapasitesi (m/sa) = ekipmanların saatlik kapasitelerinden en küçüğü
- Verim kaybı (m/gün) = beklenen kapasite (m/gün) − hat kapasitesi (m/gün)
- Gerekli ekipman sayısı = hedef saatlik kapasite (m/sa) ÷ darboğaz ekipmanının saatlik kapasitesi (m/sa), yukarı yuvarlanır
Sık yapılan hatalar
- Hata: Alan oranlarının toplamının yüzde 100 olmamasına rağmen hesaba devam etmek. Yanlışı: Alan toplamı verilen alandan farklı çıkar ve yerleşimde boş ya da çakışan alan oluşur. Doğrusu: Hesap sonrası toplam denetimi yapılır.
- Hata: Taşıma kapasitesini yalnız taşıma süresine bölmek. Yanlışı: Yükleme ve boşaltma süresi hesaba girmez, kapasite yüksek çıkar. Doğrusu: Sefer süresi üçünün toplamıdır.
- Hata: Kesim ile dikim arasını bilinçli olarak uzaklaştırmak. Yanlışı: Elleçleme mesafesi uzar ve fire artar. Doğrusu: Aynı akış üzerinde yakın konumlanır.
- Hata: En hızlı ekipmanı hat kapasitesi olarak almak. Yanlışı: En yavaş ekipman hattın önünü keser. Doğrusu: Saatlik kapasitesi en düşük halka hat kapasitesidir.
- Hata: Verim kaybını kaydetmemek. Yanlışı: Eksik ekipman kararı verilir. Doğrusu: Hedef ile darboğaz kapasitesi farkı kayda geçirilir.
- Hata: Ekipman sayısını yuvarlamadan planlamak. Yanlışı: Kesirli ekipman satın alınamaz, hedefe ulaşılamaz. Doğrusu: Sayı yukarı yuvarlanır ve denetlenir.
- Hata: Geri dönüşlü yerleşimi maliyet avantajı saymak. Yanlışı: Alan kazanılır ama taşıma mesafesi ve bekleyen ürün artar. Doğrusu: Karar taşıma maliyetiyle karşılaştırılarak verilir.
- Hata: Bekleyen ürünün kapladığı alanı hesaba katmamak. Yanlışı: Yerleşim sıkışır ve kullanılamaz. Doğrusu: Bekleme alanı dolaşım oranı içinde korunur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Alan dağılım tablosunu oranlarla birlikte yaz; oranlar sonradan değişirse tablo okunur kalır.
- Kesim ile dikim arasına görüş engeli koyma; kumaşın düşüp düşmediği görüşten kontrol edilir.
- Forklift sefer sayacını araca monte et; hafızaya dayanan sefer sayısı hep eksik kalır.
- Ekipman kapasitesini vardiya çizelgesinden çıkar, üretim kaydından değil.
- Yerleşim değişikliğinden önce operatörün boş yürüyüş süresini bir hafta ölç.
- Bekleme alanını kapı önüne ve yangın çıkışına denk getirme; güvenlik önce gelir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.