12. SınıfTekstil Teknolojisi
Dokuma Yapıları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Dokumanın temel iplik sistemlerini ve iplik rollerini tanımlar.
- Düz, karma, saten ve keten dokumaları yüzey ve bağlantı yapısıyla karşılaştırır.
- Sıklık, denge ve tepecik kavramlarını kumaş kalitesiyle ilişkilendirir.
- Çekme oranı ve dönüşü oranı değerlerinin neden ölçüldüğünü açıklar.
- Teknik dokümandaki sıklık ve gramaj bilgilerini üretimde kullanır.
Önemli noktalar
- Çözgü kumaşın boy yönünde, atkı ise en yönünde yerleşir.
- Düz dokumada bir ilmek biriminde bir atkı geçişi bulunur.
- Saten dokumada çözgü yüzeyin altında kalır, atkı yüzeye çıkar.
- Keten dokumada iki iplik sistemi de yüzeyde görünür ve doku belirginleşir.
- Sıklık birim uzunluktaki iplik sayısıdır ve gramajı doğrudan belirler.
- Çözgü ve atkı sıklıklarının dengeli olması en-boy dengesini sağlar.
- Tepecik, sıklık dengesizliğinden doğan yüzey düzensizliğidir.
- Çekme oranı ve dönüşü oranı kalıp ölçüsü hesabında kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Atkı sıklığı (adet/m) = birim boydaki atkı sayısı ÷ birim en (m)
- Çözgü sıklığı (adet/m) = birim boydaki çözgü sayısı ÷ birim en (m)
- Gramaj (g/m²) = (atkı sıklığı + çözgü sıklığı) × iplik numarası ÷ 1000
- Çekme oranı (%) = (ıslak boy − kuru boy) ÷ kuru boy × 100
- Dönüşü oranı (%) = kuru boy ÷ ıslak boy × 100
- Denge oranı: atkı sıklığı ÷ çözgü sıklığı
Sık yapılan hatalar
- Atkı ve çözgü yönlerini karıştırmak: Çözgü boy yönünde, atkı en yönünde yerleşir.
- Saten dokumada çözgünün yüzeyde olduğunu düşünmek: Saten dokumada atkı yüzeye çıkar ve çözgü yüzeyin altında kalır.
- Karma dokumayı iki tezgâhın birleşimi saymak: Karma dokuma aynı tezgâhta iki yapının birlikte kullanılmasıdır.
- Tepeciği bir üretim hatası saymak: Tepecik çekme ve sıklık dengesizliğinden doğan yapısal bir olgudur.
- Sıklığı gramajdan bağımsız saymak: Sıklık arttıkça aynı alanda daha çok iplik bulunur ve gramaj yükselir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Saten dokumanın yüzeyi neden daha düz görünür?
- Karma dokumada iki yapıyı ayıran nedir?
- Tepecik neden sıklık dengesizliğinden doğar?
- Atkı çözgü dengesini bozduğunda kumaşta ne görürsün?
- Çekme oranı ile dönüşü oranı arasındaki farkı yaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.